නූතනත්වය සහ ප්‍රගතිය/ පරිහානිය සහ ජාතික චින්තනය – කුමුදු කුසුම් කුමාර

ගුණදාස අමරසේකර

ගුණදාස අමරසේකර ශූරීන් සහ ආචාර්ය නලින් ද සිල්වා යන දෙදෙනා ගේ සියලු අදහස් අප ඒ ආකාරයෙන්ම අනුමත නොකළද, ඔවුන්ගෙන් ලාංකේය සමාජයේ බුද්ධිමය සංවාදය පෝෂණය කිරීමට ලැබුණු මහඟු දායකත්වය කිසිසේත් අ‍ඩුවෙන් තක්සේරු කළ නොහැකි ය. ගුණදාස අමරසේකරයන් 1976 දී ‘අබුද්දස්ස යුගයක්’ ලියා පළ කරමින් ඇරඹි සමාජ-දේශපාලන සංවාදය පසුව ‘ජාතික චින්තනය’ නමින් වර්ධනය කෙරුණේ ආචාර්ය නලින් ද සිල්වා ද ඊට සහභාගී වෙමිනි. 1970 දශකයේ අග භාගයෙන් ඇරඹි දශක කිහිපයක් තිස්සේ වර්ධනය වූ එම ජාතික චින්තන සංවාදය පසුව ජනවාර්ගික ගැටුම මුල් කර ගත් දේශපාලන භූමියේ යථාර්ථයට හසුවීමෙන් වල් මත් වී ගිය ද, එතෙක් එය සිංහල පාඨක සමාජයේ බුද්ධිමය වර්ධනයට දායකත්වය සැපයූ, ප්‍රධාන ධාරාවේ පුළුල් තලයක දිගු කලක් පැවති එබඳු එකම සංවාදය යැයි කිව හැකිය. ( ඊට අමතරව කළ එබඳු වැදගත් මැදිහත් වීමක් ලෙස අපට සිහිපත් කළ හැක්කේ මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන් 1982 ‘ධර්මිෂ්ඨ සමාජය’ කෘතිය ලියා පළ කිරීම යි.) අප පහත පළ කරන්නේ ‘නූතනත්වය සහ ලාංකීය සමාජ දේශපාලන කතිකාව’ නමින් කුමුදු කුසුම් කුමාර 2002 දී ‘බලය’ සඟරාවට ලියූ ලිපි පෙළක ගුණදාස අමරසේකරයන් ‘ජාතික චින්තනය’ මුල් කොට ලියූ අදහස් පිළිබඳ සාකච්ඡවකට අදාළ කොටස් කිහිපයකි.

නූතනත්වය සහ ප්‍රගතිය/ පරිහානිය සහ ජාතික චින්තනය

මෙම ලිපියෙන් මා ඉදිරිපත් කරන මූලික ප්‍රවාදය, නූතනත්වය යටතේ ලාංකීය සමාජ-දේශපාලන කතිකාවේ කෙරෙන සියලු න්‍යාය ගැන්වීම් මෙන්ම අදාළ භාවිතාවන්ද සාමාන්‍යයෙන් ගත් කල ඒවායේ දැකිය හැකි පොදු ලක්ෂණයක් නම්, ඒවා ලෝකය අවබෝධ කරගන්නේ, නූතන සහ පූර්ව-නූතන හෝ සම්ප්‍රදායානුකූල යන අන්‍යොන්‍ය වශයෙන් බැහැර කෙරෙන ප්‍රතිපක්ෂයන්ට අදාළව වීමයි. මේ සියලු කතිකා, ලංකාවේ පවත්නා වර්තමාන තත්ත්වයන්, සාමාන්‍යයෙන් ගත් කල එක්කෝ නූතනත්වයේ ප්‍රතිඵල ලෙස දකිති. නැතහොත් නවීකරණය වී නැතිකමට, නවීකරණය අසාර්ථකවීමට හෝ එය ක්‍රියාත්මකවෙමින් ඇති ආකාරයේ අඩුවකට පවරති. ඉතින්, මෙම කතිකාවන් සියල්ලේ පොදු ආරම්භක ලක්ෂ්‍යය නූතනත්වය නම්, නූතනත්වයට පක්ෂව හෝ එරෙහිව ඒවා ගන්නා ස්ථාවරයන්ගේ කොන්දේසිවලට යටත්ව ඒවා නූතනත්වය පිළිබඳව ගොඩ නගා ගන්නා සුවිශේෂී පර්යාලෝකයන් ආශ්‍රයෙන් එළඹෙන විග්‍රහයන් අනුව ඒවා එකිනෙකින් වෙනස් වෙයි. තවද, නවීකරණයේ වේගය පිළිබඳව ඇති තම තක්සේරුව අනුවත්, ‘නූතනත්වය යටතේ සමාජ සමානාත්මතාව පවත්වාගෙන යා යුත්තේ කෙසේද?’ යන්න පිළිබඳව තමන් දරන ස්ථාවර අනුවත්, මෙම ඇතැම් කතිකාවන් එකිනෙකින් වෙනස් වෙයි. එමෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ පවත්නා වර්තමාන තත්ත්වයන් මෙම එක් එක් කතිකාවක න්‍යාය ගැන්වීම් සහ හෝ භාවිතාව තුළ වටහාගැනෙන්නේ කෙසේද යන්න තුළින් ඔවුන් නූතනත්වය සම්බන්ධයෙන් දරන විවිධ ස්ථාවර අනාවරණය කිරීමද සිදුවෙයි. Continue reading නූතනත්වය සහ ප්‍රගතිය/ පරිහානිය සහ ජාතික චින්තනය – කුමුදු කුසුම් කුමාර

Hannah Arendt’s political thought and its relevance to understanding “Development” and Public Policy – Kumudu Kusum Kumara

“For Arendt, the private sphere is the realm of necessity where life in the household and family life, sustained by labour, production and consumption, take the centre. In contrast, the public sphere is the realm of freedom and action, with its focus on the world rather than life; it is the realm of public discourse preserved for individuality achieved through excellence, creating memory and thereby culture. It is the public political realm that stabilizes the world, preserves worldliness through friendship of discourse among citizens. Technical issues such as “poverty” are mattes for the experts, whereas politics is about determining what form of government we need to have.

Arendt has observed that the moderns misunderstand and equate the polis, or the political ream with the social realm, whereas in the understanding of the ancients, the private sphere, the realm of household and family and the maintenance of life, was clearly distinct from the public sphere, the polis, the political realm that attends to the affairs of the common world. The ‘emergence of the social realm, which is neither private nor public, occurs with the emergence of the modern age which lasted from the seventeenth century to the early twentieth century which found its political form in the nation State (Arendt, 1958: 28).”

Continue reading Hannah Arendt’s political thought and its relevance to understanding “Development” and Public Policy – Kumudu Kusum Kumara

ධර්මසේන පතිරාජ නම් වූ විශිෂ්ඨ සිනමාකරු

චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ ආචාර්ය ධර්මසේන පතිරාජ ගේ කලා දිවියට වසර 50ක් පිරීම නිමිත්තෙන් රජයේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සංවිධානය කළ විශේෂ උපහාර උත්සවයක් පසුගියදා කොළඹ දී පැවැත්වුණි.

ඒ හා සමගාමීව අප පහත පළකරන්නේ 1970 දශකයේ මාවත සංස්කෘතික ප්‍රකාශනයේ පළ වූ චිත්‍රපට විචාර ලිපි දෙකකින් ධර්මසේන පතිරාජ ගේ අහස් ගව්ව, සහ බඹරු ඇවිත් යන චිත්‍රපට දෙක සම්බන්ධයෙන් ලියැවුණු අදහස් ඇතුළත් කොටස් ය. ඉන් පළමුවැන්න මාවත මංගල කලාපයේ (1976 අගෝස්තු-සැප්තැම්බර්) “අතරමැද මාවතක් නැත” යන මැයෙන් පියල් සෝමරත්න සහ කුමුදු කුසුම් කුමාර ගේ නමින් පළවිය. දෙවැන්න, මාවත අංක 7 කලාපයේ ( 1978 ජූලි -සැප්තැම්බර්) “ඔබත් මාත් අතරමං වෙන්නේ එකම මුහුදක” යන මැයෙන් කුමුදු කුසුම් කුමාර ගේ නමින් පළ විණි.

මෙම විචාර පිළිබඳ කුමුදු කුසුම් කුමාර අද මෙවැනි අදහසක් පළකරයි. “ අද මා යළිත් මෙම චිත්‍රපට පිළිබඳ විචාරයක් ලිවීමට යොමු වෙතොත් එය එදාට වඩා වෙනස් ආකාරයකට එහි මූලික එළඹුම සකස් කරනු ඇත. අභාවප්‍රාප්ත පියල් සෝමරත්නයන් වෙනුවෙන් කතා කිරීමට මට අයිතියක් නැත. නමුත් ඔහු සමග හවුලේ මා ලියූ අහස් ගව්ව පිළිබඳ විචාරය ගැනත් පසුව මා තනිවම බඹරු ඇවිත් පිළිබඳ ලියා ඇති අදහස් ගැනත් පතිරාජ ගේ සොල්දාදු උන්නැහේ වැනි පසුකාලීන චිත්‍රපටියක් ගැනත් සළකා බලන කල අද මා සිතන්නේ පතිරාජ ගේ චිත්‍රපටි පංති විග්‍රහය පදනම් කොට ගත් මාක්ස්වාදී දෘෂ්ටියට හුදු සීමා වී විග්‍රහ කළ නොහැකි ඉන් ඔබ්බට යන සංකීර්ණ මානව ක්‍රියාකාරකම් සහ සබඳතා පිළිබඳ ගැඹුරු ගවේෂණයකට යොමු වූ ඒවා බවයි. එහෙයින් එම චිත්‍රපට නොමසුරු එළඹුමකින් විචාරයට ලක් කිරීමට නම් පතිරාජ ගේ සිතීම ප්‍රධාන ධාරාවේ මාක්ස්වාදී විග්‍රහයෙන් ඔබ්බට ගිය සාත්‍රෙ, කැමූ, කෆ්කා ආදීන් විවිධ මට්ටමින් නියෝජනය කළ පුළුල්ව ගත් කළ සාංදෘෂ්ටිකවාදී, අරාජිකවාදී ලෙස හැඳින්විය හැකි සමාජ දැක්මක්ද ගැබ් කරගත් යුතු යුරෝපීය වාම සමාජ චින්තන ප්‍රවාහය ඇසුරෙන් විමසා බැලිය යුතු යැයි මට සිතෙන්නේ ඔහුගේ එම චිත්‍රපට එම කාලයේදී නැරඹීමෙන් පසු නැවත නැරඹීමෙන් තොරව ඒ පිළිබඳ කල්පනා කරන විටය. ඔහු මෑතදී නිර්මාණය කළ ස්වරූප චිත්‍රපටය සෘජුවම කෆ්කා ගේ රූපාන්තරණය නම් වූ කෙටි නවකතාව මත පදනම් වූවකි. ”

“ධර්මසේන පතිරාජ ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් පුරෝගාමීව උදා කළ නූතන යථාර්ථවාදී සිංහල සිනමාකරණය සමාජීය අරුතින් ද ගැඹුරු කිරීමට  වසන්ත ඔබේසේකරයන් හා සමගාමීව එක හා සමාන මෙහෙයක් කළේ යැයි කිව හැකිය. මේ තිදෙනා සිංහල සිනමාව කලා මාධ්‍යයක්  ලෙස එහි ඉහළටම ඔසොවා තැබීමෙහි ලා  තම තමන්ට සුවිශේෂී සිනමා ආරක් වෙන් වෙන්ව වර්ධනය කර ගනිමින් ඉමහත් මාර්ග දර්ශක මෙහෙවරක් කළ විශිෂ්ඨ සිනමා කරුවෝ වෙති. ලෙස්ටර් යථාර්ථවාදී සිනමා ශෛලියෙහි පිහිටා මානව පුද්ගල සබඳතා සහ චෛතසිකයන් ගවේෂණයට යොමු වී නම් වසන්ත ඔබේසේකර සමකාලීන සමාජ සිදුවීම් පසුබිමෙහි තබා ආඛ්‍යාන ගොඩ නැඟූ අති ශූර වෘතාන්ත රචකයෙකු ද ලෙස මානව ක්‍රියාකාරීත්වය විග්‍රහ කළේ සිනමාවේ  ආකෘතිමය සහ ශිල්පීය ශක්‍යතා තීව්ර කරමින් චිත්‍රපටයේ ආකෘතිය සහ අන්තර්ගතය සමෝධානයට ගෙන එමිනි. ධර්මසේන පතිරාජ ධනේශ්වර නූතනත්වය යටතේ මානවයා සමාජීය පීඩනයට පත්වීම මුල්කොට ගෙන ඇය අත් විඳින විලෝපනයත් එය මැඬගෙන එයට එරෙහිව නැගී සිටීම අපේක්ෂා කරගත් වාමවාදී කැරලිකාරි දේශපාලන විභවයත් සියුම් සිනමා ශෛලියකින් ගවේෂණය කරමින් සිංහල සිනමාවේ  නිම් වළලු පුළුල් කළ සිනමා කරු ය.”

‘කතිකා’ හි අපි ධර්මසේන පතිරාජ සිනමා කරුවාට දීඝායු පතමු.

Continue reading ධර්මසේන පතිරාජ නම් වූ විශිෂ්ඨ සිනමාකරු

රෝයි ටර්නර් (1928- 2017): සම්භාවනීය සමාජ න්‍යායධරයෙකුගේ සමුගැනීම- දිමුතු සමන් වෙත්තසිංහ

1960/70 දශකවල හැරල්ඩ් ගාෆින්කල් (Harold Garfinkal) සමඟ මානවවංශ ක්‍රමවේදය (Ethnomethodology ) ප්‍රචලිත කිරීමේ ලා මැදිහත් වූ ප්‍රමුඛ සමාජ විද්‍යාඥයෙකු වූ රෝයි ටර්නර්(Roy Turner) 2017 අප්‍රියෙල් 15 දින කැනඩාවේ ටොරොන්ටෝ හි දී අභාවප්‍රාප්ත වී තිබේ. කැනඩාවේ බ්‍රිටිෂ් කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේ සම්මානිත මහාචාර්යවරයෙකු මෙන්ම යෝක් විශ්ව විද්‍යාලයේ අනුබද්ධ මහාචාර්යවරයෙකු වශයෙන් සේවය කල ඔහු මිය යන විට 88 වන වියේ පසු විය.

රෝයි ටර්නර් වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත්වන්නේ ඔහුගේ සංස්කරණයෙන් පෙන්ගුවින් ප්‍රකාශනයක් ලෙස 1974 දී පලවූ සහ ඔහුගේ පලවූ එකම කෘතිය ද වන එත්නොමෙතඩොලොජි කෘතියත් සමඟය. Continue reading රෝයි ටර්නර් (1928- 2017): සම්භාවනීය සමාජ න්‍යායධරයෙකුගේ සමුගැනීම- දිමුතු සමන් වෙත්තසිංහ

Dog Holocaust at University of Sri Jayewardenepura – Dr. Prasanna Cooray

“till the Animal Welfare Act is passed, Weerakkody thinks the amendments proposed to the Registration of the Dogs Ordinance (of 1902) is the other alternative available for providing some solace to the community dogs. These amendments have sought to prevent the community dogs from being pounded without reason. Also they will prevent the dogs from being killed unless it is confirmed by a veterinary surgeon that the dogs have contracted rabies.

Animal rights activist Attorney-at-law Lalani Perera reiterated the need for amending the two Acts, the Registration of the Dogs Ordinance (of 1902) and the Rabies Ordinance (of 1907). She also serves in the advisory committee set forth by the Local Government and Provincial Councils minister Faizer Mustapha in this regard.

Perera observed that the over hundred years old statutes are not keeping with the current thinking on the subject of animal welfare as both these legislations recommend dog destruction. Dog destruction, even in the name of rabies control, is neither accepted nor scientifically sound method anymore. Thus she sees the importance of statutory recognition for sterilization and vaccination of dogs, which is expected to be a prime objective of the amendments proposed.”

Continue reading Dog Holocaust at University of Sri Jayewardenepura – Dr. Prasanna Cooray

බිලිපූජාවෙන් වෙසක් සමරන ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්ව විද්‍යාලය.

“මෙයට මාස දෙකකට පමණ පෙර එක්තරා උත්සවයක් විශ්ව විද්‍යාලයේ මානව ශාස්ත්‍ර හා සමාජීය විද්‍යා පීඨයේ පැවැත්වුණි. එයට සහභාගී වූයේ ඉන්දියානුවන් පිරිසකි. එහිදී අප ආදරයට ‘ස්පොටි’ ලෙස හඳුන්වන නගුට කොට බල්ලා, රතු පලස මතින් ඇවිද යාමටත්, අනතුරුව වේදිකාව මතට නැඟ හාස්‍යජනක රඟදැක්වීමක් ඉදිරිපත් කිරීමටත් අමතක කළේ නැත. මේ සිදුවීම නිසා කැළඹුණු උපකුලපති සහ පීඨාධිපති ‘මුළු බලු ප්‍රජාව’ කෙරෙහිම සිය වෛරය තවත් තහවුරු කර ගන්නට හේතුවක් කර ගත්තේය……නගුටක් නැති ස්පොටි බොහෝ දෙනාගේ ආදරය දිනා ගත් බලු සුරතලෙකි. ඔහුගේ පුරුද්දක් වන්නේ සුමංගල ගොඩනැඟිල්ලේ පහළ ඇති වේදිකාව මතට නැඟ හාස්‍ය රඟපෑමක් කිරීමයි. සාමාන්‍යයෙන් එම ශාලාවේ දේශන පවත්වද්දීත් ස්පොටි වේදිකාව මතට නැඟීමට ප්‍රිය කරන්නේය. ඔහු ශිෂ්‍ය භික්ෂුන්ගේ නේවාසිකාගාරයේ සිටින බලු සුරතලාය. ජපුර බලු සහෝදර සහෝදරියන් තිහකට අධික සංඛ්‍යාවකගේ ජිවිත නැති වීමටත්, තවත් 40 කට අධික සංඛ්‍යාවකගේ ජිවිත දැඩි අවධානමකට පත් වීමටත් මේ සුරතල් ස්පොටිගේ හාස්‍යජනක හැසිරීම් හේතුවක් කර ගන්නට තරම් සමාජයේ උගත් යැයි සම්මත, එහෙත් අළුගෝසු මානසිකත්වයකින් හෙබි පිරිසක් මුග්ධ විය…..ඇතුළුවන විටම විශාල බෞද්ධ කොඩියක් සේ දිස්වන බිත්තියකි. අනතුරුව භික්ෂූන් දෙනමකගේ පිළිරූ ඇත. එයත් පසුකොට යන විට සමාධි බුදු රුවක් සහ බෝ ගසකි. එයට පසුව තවත් භික්ෂු පිළිරුවකි. මේ සියල්ලට මුහුණලා ශාස්ත්‍ර පීඨය ඇත. එහි උගන්වන්නේ බෞද්ධ සංස්කෘතිය, බෞද්ධ දර්ශනය, සාහිත්‍යය, ඉතිහාසය, ආදී විෂයයන්ය. නමුත් ඒ තුළ සිදු වන්නේ මහා පාපතර ක්‍රියාවන්ය…..පෙනෙන නොපෙනෙන, ළඟ දුර, විශාල ශරීර මෙන්ම ඉතා කුඩා ශරීර සහිත සෑම වර්ගයකම ජීවින් හට මෙත් සිත පතුරුවිම බෞද්ධ දර්ශනයේ ඉගැන්වේ. කරුණාවට සාගරයක් බඳු වූ, මෙත් සිසිලෙන් තෙත් වූ හදවතක් ඇත්තා වූ සිද්ධාර්ථ ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ පිළිරූ ඇති, බෝගස් ඇති, බෞද්ධ දර්ශනය උගන්වන, බෞද්ධ යන නම භාවිතා කරන ස්ථානයකට කිසිසේත්ම නොගැලපෙන ක්‍රියාකලාපයන් මෙහි සිදුවන්නේය.”

Continue reading බිලිපූජාවෙන් වෙසක් සමරන ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්ව විද්‍යාලය.

Plans are afoot to remove dogs and dump them in the sea – Champa Fernando

“While all this misery on humans and dogs is being unfolded, plans are afoot to remove dogs on a large scale from Colombo and perhaps dump them in the sea!! Please, let the compassionate public be alert to any such action.So much for the daily chanting of “May all living beings be well” in this so called Buddhist country, with the most Un-Buddhistic goings on!! And, so much for the highly publicized promise made by Minister Faiszer Musthapha that NO dog will be removed without intimating the Advisory Committee he appointed on Animal Welfare! He screamed hoarse that NO DOG will be Killed! While allegedly the sedated dogs will be dumped in the sea.”


Plans are afoot to remove dogs and dump them in the sea – Champa Fernando

Hot on the heels of the Vice Chancellor of Sri Jayawardenepura University( http://www.sjp.ac.lk/ ) Prof. Sampath Amaratunge paying Rs. 350,000/- of public money to a pest control company named Ultrakleen/Ultrakil to do the disappearing act on some 30 odd sterilized rabies vaccinated dogs on April 8 and 9, a 40-foot rubbish heap of the Meethotamulla rubbish dump in the Capital City of Colombo crumbles on 200 odd homes in that area burying hundreds of human beings alive under the stinking and slimy rubbish on the Sinhala and Tamil New Year Day. Continue reading Plans are afoot to remove dogs and dump them in the sea – Champa Fernando

Cruel and inhuman treatment of dogs at University of Sri Jayewardenepura, Sri Lanka – Sagarica Rajakarunanayake

Sagarika Rajakarunanayake

The NGO Sathva Mithra (friends of animals) yesterday condemned what it termed “the cockeyed view of the Vice Chancellor of the Jayawardenepura University( http://www.sjp.ac.lk/ ) ” with regard to the fate of dogs thrown out of the campus premises.

Headed by Sagarica Rajakarunanayake it said in a press release:

We were surprised by the cock-eyed view of the Vice Chancellor of the Jayawardenepura University with regard to the dogs found in the premises of the University and the students who have devoted themselves to the welfare of these dogs.

We say cock-eyed view because, as we understand, about a fortnight ago, without any prior warning to the students, the Acting VC on the advice of the VC decided to send out all the dogs from the university premises. They saw only their side of this issue, which was the need to get rid of the animals immediately, caring nothing about the tragic fate that will befall the animals by such hasty unplanned removal and the anguish it would cause the concerned students. Continue reading Cruel and inhuman treatment of dogs at University of Sri Jayewardenepura, Sri Lanka – Sagarica Rajakarunanayake

ඩෙරීඩා හෝ බුදුන් – නලින් ස්වාරිස්

“නමුත්, බුදුන් වහන්සේ චින්තනයෙන් නිර්මිත ලෝකයෙහි පවත්නා අසතුටු දායක බව හෙළිදරව් කර පෞද්ගලික හා සමාජීය දුක පහදා දී ඒ දුකින් මිදීමට ප්‍රායෝගික ක්‍රියාමාර්ගයක් ද සොයා ගත්හ. ඒ චතුරාර්ය සත්‍ය හා ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. මෙය පෙරදිග සොයා ගැනීමක් නිසා ප්‍රතික්ෂේප කරන පෙරදිග බුද්ධිමතුන්ගේ ගණන ස්වල්ප නොවේ….ඩෙරීඩා Speech and Phenomena යන පඨිතයේ පෙන්වා දෙන්නේ කෙනෙක් අහං අස්මි (Je suis – I am) කියූ සැනින්ම තමාගේ ආනුභවික පැවැත්මට බාහිරව තම උත්පත්තියටත් පෙර මරණයටත් පසු සදාකාලික පැවැත්මක් ඇතැයි යන අභිමානය ජනිත වන බවත් එය ජීවිතය නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන්නක් ජරාවට පත්වෙමින් මරණය කරා ගලා යන පැවැත්මක් ලෙස හිතුවක්කාර අන්දමින් ප්‍රතික්ෂේප කරන්නක් ද වන බවය.”

Continue reading ඩෙරීඩා හෝ බුදුන් – නලින් ස්වාරිස්

වසන්ත ඔබේසේකර: සිනමාව වියමනක් ලෙස – කුමුදු කුසුම් කුමාර


චිත්‍රපටියක් වියමනක් ලෙස කියවීමේ අදහස “මේ මාගේ සඳයි” චිත්‍රපටිය මුල්කොටගෙන මතු වී ඇති කතා බහෙන් අප සාකච්ඡාවට එකතු වේ තිබේ. කලා කෘතීන් ලෙස සැළකීම පිළිබඳ ව්‍යුහවාදී/පශ්චාත් ව්‍යුහවාදී අදහස් වල මෙන්ම, බටහිර සෞන්දර්ය න්‍යායයන්ගෙන් ද අවධාරණය කෙරෙන කරුණක් නම්, කලා කෘතියක අගය මැනෙන මිම්මක් වන්න් එහි ආකාරය නැතහොත් ආකෘතිය ඒ වෙතම රසික අවධානය ඇද ගන්නා කුමන සුවිශේෂ ලක්ෂණ ප්‍රකට කරන්නේ ද යන්න බවයි. මේ පිළිබඳව මා ඉදිරිපත් කල අදහසක් නම්, චිත්‍රපටියක් වියමනක් වීම පිළිබඳ අදහස අවධාරණය කරන්නේ, එය, ඉන් ඉදිරිපත් කරන දේ හුදෙක් අක්‍රීයව බාරගන්නා මානසික නිද්‍රෝපගත තත්වයකට ප්‍රේක්ෂකයා පත් නොකොට ඇයගේ පරිකල්පනාව අවධි කරන්නේය, ජීවිතාවබෝධය පුළුල් කෙරෙන පරිදි ලොව පවතින මිනිස් සබඳතා දැකීමේ නව මානයක් මතු කරන්නේය යන්න නම් දෙන ලද කෘතියක මෙම ස්වභාවය ගොඩ නැංවීමේ එකම ක්‍රමය එහි ආකෘතියම පමණක් ප්‍රයෝගකාරී ලෙස නිර්මාණය කිරීම නොවේය යන්නයි. එය ආකෘතිය සහ අන්තර්ගතය යන දෙ අංශයම සුසංවාදීව නිර්මාණය කෙරෙන ආකාරයෙන් කල හැකිය. එමෙන්ම ආකෘතිය අතින් සම්මත සම්ප්‍රදායන් අනුගමනය කරද්දීම, අන්තර්ගතය තුළින්, එම කෘතියට තේමාවන සංසිද්ධිය පිළිබඳ සම්මතයන්ට අභියෝග කිරීමෙන් ද, එය කල හැකි යැයි මම යෝජනා කරමි. එහිදී මම තවදුරටත් කියා සිටියේ, ලෙස්ටර්, පතිරාජ, ඔබේසේකර, විතානගේ වැනි ලාංකීය සිනමාකරුවන් වියමනක ලක්ෂණ අඩු වැඩි වශයෙන් ප්‍රකට කරන චිත්‍රපට නිර්මාණය කොට ඇති බවයි.

චිත්‍රපටියක් වියමනක් ලෙස කියැවීම පිළිබඳ ඉහත අදහස් වර්ධනය කෙරෙන පරිදි, වසන්ත ඔබේසේකරගේ “දොරකඩ මාරාව” කෘතිය පිළිබඳ අදහස් ඉදිරිපත් කිරීමට මෙම ලිපියෙන් අදහස් කරමි. ‘දොරකඩ මාරාව” සිනමා ආකෘතියත්, අන්තර්ගතයත් ඒකාග්‍ර කරමින් වියමනක් ලෙස ඉදිරිපත් කෙරෙන චිත්‍රපටියක් ලෙස මම දකිමි. එය සිනමා කෘතියක් ලෙස අපගේ අවධානය ඒ වෙත ඇද ගන්නේ එහි ඇති කුමන සුවිශේෂ ආකෘතික ලක්ෂණ නිසා ද යන්න පිළිබඳවත් කතාන්දරයක් වශයෙන් ගත් කල එම චිත්‍රපටියේ අන්තර්ගතයම වියමනක් ලෙස ක්‍රියාකරන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබඳවත් අදහස් ඉදිරිපත් කරමි. (මෙම ලිපිය දියැස සඟරාවේ 2002 12 වන වෙළුමේ 9 වෙනි කලාපයේ ප්‍රථමයෙන් පල විය.) Continue reading වසන්ත ඔබේසේකර: සිනමාව වියමනක් ලෙස – කුමුදු කුසුම් කුමාර

%d bloggers like this: