Category Archives: කාලීන

කලා ලොවෙන් සමුගත් ෂේක්ස්පියර් ප්‍රතිරචකයා

කලා ලොවෙන් සමුගත් ෂේක්ස්පියර් ප්‍රතිරචකයා – චන්දන ජයවීර

බන්දුල විතානගේ
බන්දුල විතානගේ
විශ්ව සම්භාවනාවට පත් නාට්‍යකරුවෙක් වූ විලියම් ෂේක්ස්පියර් ශ්‍රී ලාංකේය කලා රසිකයන්ට සමීප කළ නාට්‍යකරුවා බන්දුල විතානගේයි. ඔහුට පෙර ආචාර්ය ගාමිණී හත්තොටුවේගම, අහුන්ගල්ලේ අරුණසිරි, ටෝනි රණසිංහ, ඕ. ගාමිණි ද සිල්වා වැනි අය ෂේක්ස්පියර් නාට්‍ය සිංහලට පරිවර්තනය කිරීමේ කටයුත්තට දායක වුවත් ෂේක්ස්පියර් කෘති පොදුජනයා අතරට ගෙන ගිය නිර්මාණකරුවා ලෙස ඔහු අබිසෙස් ගැන්වීම අනෙක් අයට කරන නිගරුවක් නොවේ.

බන්දුලගේ ෂේක්ස්පියර් පරිවර්තන අතිශයින්ම කාව්‍යාත්මක වන අතරම නාට්‍ය උචිත වුණා. ඔහු සිය පරිවර්තන කාර්යේදී මුල් කෘතියේ අර්ථයට හැකිතාක් සමීප වීමට වගේම භාෂා ශෛලිය ආරක්ෂා කිරීම ගැනත් උනන්දුවක් දැක් වූවා. ෂේක්ස්පියර්ගේ වැකිවල කාල අන්තරය බන්දුල සිංහල පරිවර්තනවලත් එලෙසම දකින්න ලැබෙනවා.

එය රංග කාර්යේදී නළුවන්ට මෙන්ම නිෂ්පාදකටත් විශාල පහසුවක්. ජෙරොම් ද සිල්වා අධ්‍යක්ෂණය කළ ‘මැක්බත්’ සිංහල නාට්‍ය නිෂ්පාදනයට පාදක කරගත්තේ බන්දුල විතානගේ ගේ පරිවර්තන යයි. මා ද මෙම නිෂ්පාදනයට, වේදිකා පරිපාලනයෙන් සම්බන්ධ වූ නිසා රංගයට උචිත කාව්‍යාත්මක බසක් තනා ගැනීමට ඔහු ගත් අපරිමිත වෙහෙස ගැන අත්දැකීමක් තිබෙනවා. ඔහු ඉතාම නම්‍යශීලී පුළුල් වාග් කෝෂයක් සහිත නිර්මාණකරුවෙක්. එසේ නොමැතිව මෙවැනි වික්‍රමයක් දැක්වීමට හැකියාවක් ඇතිවන්නේ නැහැ. හුදු පරිවරතයෙක් නොවී නාට්‍යකරුවෙක් වීමත් මෙම අනන්‍යතාව තවත් හේතුවක් වෙන්න ඇති.

බන්දුල විතානගේ හැම්ලට්, මැක්බත්, වැනීසියේ වෙළෙන්දා ආදී සෑම ප්‍රමුඛතම ෂේක්ස්පියර් කෘතියක්ම සිංහලට නඟා තිබෙනවා. ඔහු හැඳින්වීම සඳහා ලේක්හවුස් පුවත් ‍යොදාගත් ‘ෂේක්ස්පියර් ප්‍රතිරචකයා’ යන්න පසුව විරුදාවලියක් බවටත් පත් වුණා. බන්දුල ඔහුගේ නිර්මාණ දිවියේ දි ‘කඳුලකට වඩා සිනහව අගනේය’ යන අදහස යළි යළිත් මතු කළා. එය ඔහුගේ තේමා පාඨය වුවා යැයි පැවසිය හැකියි. මේ දහම වඩාත් හොඳින් දකින්න ලැබෙන්නේ ඔහුගේ පසුකාලීන නිර්මාණ අතරයි. “ෂේක්ස්පියර් ප්‍රතිරචකයා” ලෙස අප ඔහු හැඳින් වූවත් බන්දුල අතින් ලාංකික වේදිකාවට සිදුවු සේවය එක පරාසයකට කොටු කරන්න බැහැ. ඔහු අතින් මධ්‍යකාලීන යුගයට අයත් සම්භාව්‍ය නාට්‍ය වගේම නූතන නාට්‍යත් පරිවර්තනයව තිබෙනවා. Continue reading කලා ලොවෙන් සමුගත් ෂේක්ස්පියර් ප්‍රතිරචකයා

Advertisements

කාලීන

‘අප භාෂාවට ප්‍රබල සාහිත්‍යයක් ද නොමැතියි. අප රටට ප්‍රබල සංස්කෘතියක්ද නොමැතියි.’

මහාචාර්ය ආරිය රාජකරුණා ගේ පැමිණිල්ල

“සිංහල භාෂාවේ අනාගතය අවිනිශ්චිතයි” යන මැයෙන් මහාචාර්ය ආරිය රාජකරුණා ලියූ ලිපියක් 2009 ජූනි 07 වැනිදා රාවය පුවත් පතේ පළවී තිබුණි.

මහාචාර්ය රාජකරුණා දකින පරිදි, අධ්‍යාපනය ප්‍රයෝජ්‍යතාවාදී අරමුණුවලට යටවීමේ හේතුවෙන් ඉංග්‍රීසි බසට මුල් තැන ලැබී, ස්වභාෂා මාධ්‍යයෙන් ලබන අධ්‍යාපනය සමාජයේ ඉතා නොවැදගත් තත්ත්වයකට පත්ව තිබේ. විශ්ව විද්‍යාලවල සිංහල අංශ එහි අධ්‍යයන කටයුතු වලට පරිභාහිර විෂයයන් බද්ධ කිරීමෙන් සිංහල භාෂාව සහ සාහිත්‍යය අධ්‍යයනයට තිබූ මුල් තැන ඊට අහිමි වී ඇත. විශ්ව විද්‍යාල තුළ සිංහල බස නැසීමේ මෙම ක්‍රියාවලිය ඇරඹුණේ සිංහල අධ්‍යයන අංශයට ජන සන්නිවේදනය ඈඳීමෙන් ජයවර්ධනපුර විශ්ව විද්‍යාලයෙනි. විශ්ව විද්‍යාල ආචාර්යවරුන්ගේ පර්යේෂණ ප්‍රමුඛතා ද ප්‍රයෝජ්‍යතාවාදී අරමුණුවලට යටවීමේ හේතුවෙන් ඔවුන් පර්යේෂණ කරන්නේද සිංහල භාෂාව සහ සාහිත්‍යය‍ට පරිභාහිර විෂයයන් ගැනය. එනිසා සිංහල භාෂාව සහ සාහිත්‍යය‍ පිළ‍ිබඳ පර්යේෂණ අතිශයින් සීමාසහිත වෙයි. විශ්ව විද්‍යාලවල ශාස්ත්‍ර පීඨ සඳහා පශ්චාත් උපාධි ආයතන ද පිහිටුවා ද නැත. පැරණි සිංහල සාහිත්‍යය‍ මතු නොව නූතන සිංහල සාහිත්‍යය‍ කියවන පාඨක පිරිසක් ද තව දුර‍ටත් මෙරට නැත. මෙයට හේතුව අධ්‍යාපනයේ ඇතිවූ වෙනස්කම් ය. අද සරසවි සිසුහු පශ්චාත් උපාධි මට්ටමේදී පවා පොත් පත් නොකියවති. සමාජය, ප්‍රයෝජ්‍යතාවාදී නැඹුරුව හේතුවෙන්, පොත් පත් කියවීම අගය නොකිරීම එයට හේතුවයි.

ප්‍රයෝජ්‍යතාවාදය සහ හේතුවාදය

මහාචාර්ය රාජකරුණා මෙලෙස විශ්ව විද්‍යාලවල සිංහල අධ්‍යයන අංශ ගැන මතුකරන ගැටළුව විශ්ව විද්‍යාලවල මානව ශාස්ත්‍ර සහ සමාජීය විද්‍යා අධ්‍යයන අංශ සම්බන්ධයෙන්ද බොහෝ දුර‍ට සැබෑ බව ඒ පිළිබඳ නිරීක්ෂණය කරන්නකු‍‍ට ඉතා පහසුවෙන් පෙනී යා යුතුය. මානව ශාස්ත්‍ර සහ සමාජීය විද්‍යා විෂයයන් ගේ තැන අද ගෙන ඇත්තේ සංස්කෘතික අධ්‍යයන, ස්ත්‍රීවාදී අධ්‍යයන, සංවර්ධන අධ්‍යයන, සමාජ වැඩ, ප්‍රායෝගික අධ්‍යයන යනාදියයි.

මෙම තත්ත්වය ලංකාවට පමණක් නොව පොදුවේ ලොවටම අදාළ ය යන අපගේ නිරීක්ෂණය, එය භාරගන්නවා හැර විකල්පයක් අප‍ට නැතැයි කීමක් ලෙස භාරගත යුතු ද නොවේ. අධ්‍යාපනය ප්‍රයෝජ්‍යතාවාදී අරමුණුවලට යට කිරීම ද අද වන විට ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වූ ක්‍රියාවලියකි. මෙය නූතනත්වය තුළ සියළු දෙය ප්‍රයෝජ්‍යතාවාදී දෘශ්ටියෙන් දැකීමේ හේතුවාදී ආකල්පය අධ්‍යාපනයටද පැතිරීමේ ප්‍රථිඵලයකි. මෙම තත්ත්වයන්ට අමෙරිකාව සහ යුරෝපය මුහුණ දෙන්නේ කෙසේදැයි අප විමසිය යුතුය.

අප අධ්‍යාපනයේ වටිනාකම මැණිය යුත්තේ කුමන මිණුම් දණඩකින්ද? ප්‍රයෝජ්‍යතාවාදී වටිනාකම් වලට පිටස්තරව අධ්‍යාපනයට තිබිය හැකි අත්‍යන්ත – ඊ‍ටම හිමි – වටිනාකම් තිබේද? ඇත්නම් ඒ මොනවාද?

අධ්‍යාපනය සහමුලින්ම ප්‍රයෝජ්‍යතාවාදී අරමුණුවලට ගැ‍ටගහන සමාජයකට තිබිය හැක්කේ කුමන අනාගතයක් ද? එබඳු රටක, සිතා මතා කටයුතු කිරීම අවශ්‍ය වන තනතුරු හෙබවීමට පුද්ගලයන් වෙනත් ආකාර අධ්‍යාපන පසුබිමකින්, එනම් පිටරට අධ්‍යාපනයෙන් ලබාගැනීමට සිදුවනු ඇත. පිටරටම අධ්‍යාපනය ලැබූ අයට ලාංකේය සමාජය සමග ‍ඓන්ද්‍රිය සම්බන්ධයක් ගොඩනගා ගැනීම දුෂ්කරවීමෙන් ඇතිවන ගැටළු තිබෙනු ඇත.

මහාචාර්ය රාජකරුණා කියන බව පෙනෙන්නේ අධ්‍යාපනය හුදෙක් ප්‍රයෝජ්‍යතාවාදී දෘශ්ටියෙන් මනින රටක‍ට තම බස පමණක් නොව සාහිත්‍ය කලා යනාදියද, අදීන සංස්කෘතියක් ද නැතුව යනු ඇති බව ය.

සාහිත්‍යය සහ සංස්කෘතික අනන්‍යතාව

මහාචාර්ය රාජකරුණා ජපානය සමග ඉහත දැක්වූ ලංකාව සසඳමින් කියා සිටින්නේ ජපානය සුවිශේෂ ලක්ෂණ වලින් යුතු අදීන සංස්කෘතියක් ගොඩ නගා ගත් හෙයින් එරට භාෂාවද චිරාත් කාලයක් නොනැසී පවතිනු ඇති බවයි.

මහාචාර්ය රාජකරුණා මෙසේ කියන විට භාෂාවක් දිගු කලක් නොනැසී පැවතීම අවශ්‍ය වන්නේ මන්ද? යි නූතන සිතකට ප්‍රශ්නයක් නැගෙන්න‍ට ඉඩ තිබේ. එක භාෂාවක් නැති නම් තවත් එකක් යොදාගත හැකි නොවේද?

මේ ගැන සිතන්නට ඉඟියක් භාෂාව යනු හුදු සන්නිවේදන මෙවලමක් නොව අප මනුෂ්‍යයන් වන මග ම වන්නේය, යන අදහසින් ලබා ගත හැකි යැයි සිතමි. “භාෂාව යනු සත්තාවේ නේවාසය යි” යනුවෙන් හෛඩගර් කියන්නේ එහෙයිනැයි සිතමි.

අතීතයේදී ලංකාව කලා ශිල්ප අතින් ප්‍රෞඩ සංස්කෘතියකට හිමිකම් කී බව පිළිගන්නා මහාචාර්ය ආරිය රාජකරුණා තම විග්‍රහයෙන් මතු කරන කරුණක් වන්නේ ජපානය‍ට මෙන් ලංකාවට තම ‘ප්‍රෞඩ සංස්කෘතිය’ අතීතයේදී මෙන් වත්මනෙහිදීත් පවත්වා ගත නොහැකි වූයේ මන්ද? යන්නයි.

මහාචාර්ය ආරිය රාජකරුණා දකින පරිදි, පැරණි සිංහල සාහිත්‍යය පමණක් නොව නූතන සිංහල සාහිත්‍යයද, ගද්‍ය පද්‍ය දෙඅංශයෙන්ම, විශ්ව සාහිත්‍යට ප්‍රව‍ිශ්ඨ විය හැකි පරිද්දෙන් අප ගේ සංස්කෘතික අනන්‍යතාව ලොවට පිළිබිඹු කොට නැත. “කාලිදාසගේ මේඝ දූතය වැනි අපූරු සන්දේශ කාව්‍යයක් හෝ සකුන්තලා වැනි අපූරු නාට්‍යයක් සිංහල සාහිත්‍යයෙහි දක්න‍ට නැත.” අපගේ පැරණි සාහිත්‍යය අනුකරණවාදී විය. සිංහල සාහිත්‍යය පමණක් නොව නර්තනය, සංගීතය, සිනමාව සම්බන්ධයෙන් ද මේ එකම කරුණ අදාළ වෙයි. අපට ආර්.කේ. නාරායන් හෝ මුල්ක් රාජ් ආනන්ද් කෙනෙකු, ඔශු, මිශොගුචි හෝ කුරොසව කෙනෙකු, හෝ රායි කෙනෙකු නැත. “අප භාෂාවට ප්‍රබල සාහිත්‍යයක් ද නොමැතියි. අප රටට ප්‍රබල සංස්කෘතියක්ද නොමැතියි. පසුගිය වකවානුව තුළ අප ලොව පුරා කැපී පෙනුණේ ක්‍රීඩාව හා ත්‍රස්තව‍ාදය අතින් ප්‍රබල රටක් හැටියට පමණකි” යි ඔහු කියයි.

මහාචාර්ය රාජකරුණාගේ යෝජනාව සාහිත්‍යය සහ කලා කෘතීන් විශ්ව සාහිත්‍යය‍ට සහ කලාව‍ට පිළිගැනෙන්න‍ට නම් ඒවා අපගේ දේශීය සංස්කෘතික අනන්‍යතාව ලොවට පිළිබිඹු කිරීමට සමත් විය යුතු බවයි. මෙය ලොව අන් අය කරන දෑ හුදු අනුකරණයෙන් කළ හැකි දෙයක් නොවේ. තම කෘතීන්ගෙන් දේශීය සංස්කෘතික අනන්‍යතාව පිළිබිඹු කිරීමට කලා කරුවාට අවශ්‍ය පරිචය කුමන ආකාරයේ එකක්ද?

අපගේ සාහිත්‍යය සහ කලා කෘතීන් අතීතයේදී මෙන්ම වත්මනෙහිදීත් අපගේ සංස්කෘතිය, දේශීය ලක්ෂණ නියෝජනය කිරීම‍ට සමත් නොවී නම් ඒ මන්ද‍? යි සිතා බැලීමට අපට සිදුවෙයි.

මහාචාර්ය රාජකරුණා දක්වන පරිදි සිංහල භාෂාව අභාවයට ගියහොත් ඉන් පෙන්නුම් කරනු ඇත්තේ සිංහල ප්‍රජාවද වඳ වී යනු ඇති බවයි. සිංහලයන්ට තමන්ගේ යැයි රැකගත යුතු සුවිශේෂී සංස්කෘතික අනන්‍යතාවක් ද නැති බවයි. සිංහලයන් යනු චන්ද්‍රප්‍රේම ගේ ලිබරල්වාදී මිනිසා මෙන් කන, බොන, නිදන, රමණය කරන, තමන් කැමති දෙයක් බලා විනෝද වන, උපන්නාට මෙලොව ජීවත් වී මිය යන මිනිසුන් බවයි.

නමුත් මහාචාර්ය රාජකරුණා තමා සිංහලයෙකු වීම පිළිබඳ වෙනත් ආකාරයකට සිතන බව පෙනේ.

මහාචාර්ය රාජකරුණා ගේ අදහස් වලින් කියැවෙන තව දෙයක් වන්නේ භාෂාව, සාහිත්‍යය, කලා ශිල්ප යනාදිය හුදු අහම්බයන් වනවාට වඩා මානවයන් තම සුවිශේෂී සංස්කෘතික අනන්‍යතාව ප්‍රකාශයට පත්කරනආකාරයන් බවයි.

– විචාරක්ෂි

ජනවාර්ගික සබඳතා

” ඔබ ඔවුන් ඔබ ට කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන පරිද්දෙන්ම, අන් අයට ද කරන්න ”

” මා සිතන්නේ, මෙබඳු කටයුතු වලදී අනුගමනය කළ හැකි, පුරුද්දෙන් ඇතිකර ගත්, ප්‍රත්‍යක්ෂ ක්‍රමයක් නම් “ ඔබ ඔවුන් ඔබ ට කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන පරිද්දෙන්ම, අන් අයට ද කරන්න” සහ ඔවුන් ඔබ ට කරනු ඇතැයි ඔබ අපේක්ෂා නොකරනු ඇති යමක් අන් අයට නොකරන්න. බාගවිට, මෙබඳු විවාදාපන්න මාතෘකා පිළිබඳ ලියන කුමන හෝ ලේඛකයෙකු “ මගේ අත්තම්මා ඒ ඇතුළේ සිටියා නම් මොකද වෙන්නේ? එය මගේ පර්යාලෝකය වෙනස් කරනු ඇත්ද?” යන ප්‍රශ්නය ඇසිය යුතුය. ”

දයාන් ජයතිලක මෙසේ මතක් කළේ කුමන කරුණක් අරභයා ද? මෙහි බලන්න

විලාසිතා

“කාන්තාවෙනි, මේ රැල්ලට ඔබත් හසුවුණාද? හසුවෙනවද?”

අපි කලකට පෙර කාන්තා විලාසිතා පිළිබඳ කැළණිය විශ්ව විද්‍යාල භූමියේ ප්‍රදර්ශණය කෙරුණු “ගොන් පාට් දැන් ඇති” යන මැයෙන් යුතූ පෝස්ටරයක් පිළිබඳ විග්‍රහයක් “විමංසක පර්ෂදය, විලාසිතාව, ඖචිත්‍යය සහ සංවරය” යන මාතෘකාව යටතේ පළ කළෙමු.

පහත පළවන්නේ මෑත කාලයේදී කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයයේ ශාස්ත්‍ර පීඨ භූමියේ ප්‍රදර්ශණය කෙරුණු පෝස්ටරයකි. අපි මෙය ඔබගේ අවධානය සඳහා සහ වාර්තා කොට තැබීම සඳහා අපගේ අදහස් දැක්වීමකින් තොරව ඉදිරිපත් කරමු.

මේ පිළිබඳ ඔබගේ අදහස් සඳහා ‘කතිකා’ අවකාශය විවෘතව පවතී.

මෙම චිත්‍ර සටහනට ඔබේ මූසිකය දෙවරක් ටික් ගෑමෙන් ඔබට මෙම චිත්‍ර සටහන විශාල කොට බැලීමට හැකිවනු ඇත.

vilasitha2

කාලීන

‍හැරල්ඩ් පින්ටර් ගේ ‘වන් ෆෝ ද රෝඩ්’

PDF මාදිලියෙන් කියවන්නGet PDF
Get PDF file here

නෝබෙල් සම්මාන ලාභී බ්‍රිතාන්‍ය නාට්‍ය රචක සහ නිෂ්පාදක හැරල්ඩ් පින්ටර් පසුගියදා අභාවප්‍රාප්ත විය. පහත පළවන්නේ පින්ටර් ගේ One for the road නාට්‍යය එනමින්ම සිංහලෙන් නිෂ්පාදනය කළ මාලක දේවප්‍රිය ‘වන් ෆෝ ද රෝඩ්’ ගැන ලියූ කෙටි සටහනකි.

මාලක දේවප්‍රිය

“අපි කෙළින්ම කථාව ආරම්භ කරමු. වහෙන් ඔරෝ ඕන නෑ.” හැරල්ඩ් පින්ටර්ගේ ‘වන් ෆෝ ද රෝඩ්’ නාට්‍යයේ නිකලස් සංවාදය ආරම්භ කරන්නේ එහෙමයි. මම කැමතියි මේ රචනයත් ඒ විදියට පටන් ගන්න. හැරල්ඩ් පින්ටර් හා ඔහුගේ දිවිය සම්බන්ධව කිවයුතු සෑම දෙයක්ම මැනවින් පළවී අහවරයි කියලා මම විශ්වාස කරනවා. තවත් අයෙකුට කියන්න දෙයක් නොමැති තරමට. අන්තර්ජාලය ඒ බවට මනාව සාක්ෂි දරනවා. ඒ හින්දා මම කැමතියි හැරල්ඩ් පින්ටර්ගේ ‘වන් ෆෝ ද රෝඩ්’ නාට්‍යය ගැන පමණක් කථා කරන්න.

pinter_portrait2‘වන් ෆෝ ද රෝඩ්’ නාට්‍යය මා අතට පත්වන්නෙ එක්තරා අහම්බයකින්. ඒ කොළඹ සරසවියේ සිසුවකුව සිටි කාලයේ නාට්‍යයක් නිපැයීම සඳහා දිනක බ්‍රිතාන්‍යය කවුන්සිල පොත්ගුල පිරික්සීමේදී. කෘතියක් විධියට එය පිටු දහයකටත් අඩු හා චරිත ප්‍රමාණය හතරක් වීමත්, එක් පසුතලයක ගලා යන නාට්‍යයක් වීමත්, හේතුකොට ගෙන එය නිෂ්පාදනය සඳහා මම යොමු වුණා.

නාට්‍යය පරිවර්තනය කරමින් යන අතරවාරයේදියි ‘වන් ෆෝ ද රෝඩ්’ හි ගැඹුර මට අනාවරණය වන්න පටන් ගත්තෙ. බැලූ බැල්මට සරල ආකෘතියක් පෙන්නුම් කළත් මෙය ඉතා ප්‍රබල දේශපාලනික නාට්‍යයක් බව මම හඳුනාගත්තා. Continue reading කාලීන