Category Archives: නගර සංවර්ධනය

නිර්මිත පරිසරය තුළින් අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය සහ සමානතාව තහවුරු කරමු – චන්න දාස්වත්ත

‘ගෞරවය දිනාගැනීමට පෙර ගෞරවය ලබා දිය යුතුයි.’ තනි තනිව පුද්ගලයන් ලෙස හෝ ජාතික රාජ්‍යයක් ලෙස ගෞරවය සහ ඇගයීම පිළිබඳව කියවෙද්දී ඉහත කියමන නිතර නිතර භාවිතවූවකි. ජාතික රජයක් වෙනත් රටවල් සමඟ ගනුදෙනු කිරීමේදී පවත්වන ගෞරවනීය ස්වභාවය මත වෙනත් රටවල් තවත් රටක් පිළිබඳව දක්වන අවධානය සහ ඇගයීම තීරණය වේ. රටක් ලෙස ඔවුන් නිවැරදි යැ’යි විශ්වාස කරන අදහස් රටක සුභසිද්ධිය උදෙසා යොදවා, ඒ වෙනුවෙන් පෙනීසිටිමින්, ඒ සඳහා අවශ්‍යවන ක‍්‍රමෝපායන්හි වගකීම නොබියව දරාසිටීම පවා අන්‍යයන්ගේ ගෞරවය සහ ආදරය දිනා ගැනීමට හේතුවන සාධකයකි.

කිසියම් ජන කොට්ඨාසයක් පොදු සුභසිද්ධිය උදෙසා එක්ව ජීවත්වීමට තීරණය කරන තැනින් ජාතික රාජ්‍යයක් යන සංකල්පය දලූලයි. අවම වශයෙන් ජාතික රාජ්‍යයක් යන්නෙහි නුතන හඳුනාගැනීම එයයි. සිය කැමැත්තෙන් එවැනි සංකල්පයක් තුළ ජීවත්වීමට තෝරාගන්නා අයෙකු එවැනි සංකල්පයක් තුළ ජීවත්වීමට තීරණය කරන්නේ, ජාතික රාජ්‍යයක් තුළ එහි ජීවත්වන සියලූම ජනයාට එක හා සමාන ගෞරවාන්විත ජීවිතයක් ලබාදීමට එහි ව්‍යවස්ථාව සමාජයට බැඳී සිටින නිසායි. එනිසා එවැනි වටපිටාවක් තුළ පාලන තන්ත‍්‍රය කි‍්‍රයාවට නංවන ඕනෑම පියවරක් ‘සෑම දෙනාටම එක සමාන ගෞරවයක්’ යන අදහසෙහි සිට කි‍්‍රයාවට නැංවිය යුතුය. කිසියම් රටක් හෝ රජයක් මෙම ‘සමානතා’ සංකල්පය ඔස්සේ ගෞරවයට සහ ඇගයීමට පාත‍්‍ර වේ නම් එමඟින් නිරායාසයෙන්ම එහි ජීවත්වන ජනයාට සාධාරණයක් ඉෂ්ට කරයි. කිසියම් රටක පුරවැසියන් එකිනෙකාට ගෞරව කරන ආකාරය එම රට අනෙක් රටවල් අතර මෙන්ම රටේම පුරවැසියන්ගේ ගෞරවාදරය පවා ලැබීමට සමත් වෙයි. Continue reading නිර්මිත පරිසරය තුළින් අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය සහ සමානතාව තහවුරු කරමු – චන්න දාස්වත්ත

Advertisements

‘කළ යුත්තේ කුමක් ද?’ – කුමුදු කුසුම් කුමාර

ඇරිස්ටෝටල්
ඇරිස්ටෝටල්
කළ යුත්තේ කුමක් දැයි වමේ සහෝදරවරු අසති. ඔවුන් මේ ප්‍රශ්නය නගන්නේ මෛත්‍රී-චන්ද්‍රිකා-රනිල් ජාතික ආණ්ඩුව සම්බන්ධයෙන් සහ ඉදිරියේදී අප දේශපාලනය කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳ ය. ඇතැමුන් දකින පරිදි වම කළ යුත්තේ බලයේ සිටින රජයේ ප්‍රගතිශීලී බලවේග සමග කටයුතු කිරීමය. ජනවාරි 8 දා ව්‍යාපාරයෙන් ප්‍රකාශිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අපේක්ෂා වෙනුවෙන් තව දුරටත් පෙනී සිටීම මේ මොහොතේ වමේ දේශපාලන කටයුත්ත ලෙස ගැනීම ඇතැමුන් දකින්නේ හුදු ලිබරල්වාදී වීමක් ලෙසිනි. එය පන්ති සටන අත හැරීමක් ලෙසද ඔවුහු දකිති. පන්ති සටනට මූලිකත්වය දිය යුතු විටෙක එය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වෙනුවෙන් කැප කරන්නේ නම් ඉහත විවේචනය සාධාරණ විය හැකි නමුත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම ම පන්ති සටන අත් හැරීමක් වන්නේ නැත. වම-දකුණ භේදයක් අද නැතැයි ලිබරල්වාදීන් විසින් කියනු ලැබීම පුදුමයක් නොවන නමුත් වමේ යැයි කියා ගන්නා සමහරුන් ද එසේ ප්‍රකාශ කරන්නේ පංති ගැටුම පිළිබඳ අදහස තව දුරටත් වලංගු නොවන්නේය යන විශ්වාසය නිසා විය යුතුය.

වඩා වැදගත්ව අප ඇසිය යුතු කරුණ වන්නේ වත්මන් ලංකාවේ පන්ති ගැටුම කුමන ස්වරූපයක් ගනු ඇතිද? යන්නයි. ආර්ථිකයේ නව ලිබරල්වාදී පිළිවෙත වත්මන් රජය විසින්මත් තව දුරටත් ක්‍රියාත්මක කරන්නේ නම් එය සමාජයේ පංති ගැටුම් උත්සන්න කරනු ඇත. නිදහස් වෙළඳ පොළ ක්‍රමය අපේ ආර්ථිකයේ පදනම විය යුතුය යන අදහස වමෙන් ඉදිරිපත් කෙරුණා කියා සමාජ අසමානතාව ස්වභාවික ලෙස සළකා නිදහස් වෙළඳ පොළක් පිළිබඳ මවාගත් අදහසක් තුළ දියකර හැරීම අපේක්ෂා කරන දක්ෂිණාංශික ආකල්පයෙන් එය මිදෙන්නේ නැත. Continue reading ‘කළ යුත්තේ කුමක් ද?’ – කුමුදු කුසුම් කුමාර

සංවර්ධනයද? විනාශයද?

1413227753mali2A tense situation erupted today in Maligawatta as authorities arrived to demolish unauthorized buildings. Police were deployed to the area to control the situation as the residents protested the move to demolish. Pictured here a child protesting alongside his mother. Pic by Sanjeewa Lasantha

adaderana

Against removing unauthorized structures

Tense situation in Maligawatta
Thursday, 01 March 2012 11:41
E-mail Print
A tense situation prevailed in Maligawatta this morning when authorities went to the area to demolish unauthorized construction which they have being planning for a long time.

The residents did not move out of their houses and shops which were to be demolished by the authorities which were marked as unauthorized construction.

Police said that the move was called off as the residence was behaving violently without moving out of their houses and shops.

First they flocked to the main street and blocked the bulldozers. After that they went into their houses and shops, started confronting with the police. They urged that the decision had taken by the authorities without informing them.

However the process did not take place but the police moved in water cannons and riot police to control the residents of Maligawatta but they were not use against them after they began to disperse peacefully when authorities started to push back from the area.

The elite Special Task Force (STF) and the Army were also deployed into the area to assist the police in bringing the situation under control. (SD)

http://www.dailymirror.lk/news/17217-tense-situation-in-maligawatta.html

Residents in Maligawatte protested against the removal of unauthorized buildings in the area this morning. Pix by Pradeep Dilrukshana

http://www.dailymirror.lk/caption-story/17221-against-removing-unauthorized-structures.html

‘අධිවේගී මාර්ගය සාර්ථකයැයි කිව හැක්කේ ඇතුළත පිහිටි නගර සංවර්ධනය වුවහොත් පමණයි‘

“මට හිතෙන්නේ කොළඹ තිබෙන තදබදයට පිළියම වෙන්නේ අධිවේගී මාර්ගවත් ගුවන් පාලම්වත් නෙමෙයි. පොදු ප‍්‍රවාහන සේවාව දියුණු කිරීමයි. අවශ්‍ය නවීන තාක්ෂණයෙන් යුක්ත, හැමෝටම යන්න පුළුවන්, කොළඹට වැඩි ප‍්‍රමාණයක් ගෙනෙන්න පුළුවන් මිල මුදලක් අඩුකරන පරිසරයක් රකින පොදු ප‍්‍රවාහන සේවාවකුයි අවශ්‍ය වන්නේ.“

“තදබදය ඇතිවෙලා තියෙන්නේ, පෞද්ගලික වාහනවලින් එන නිසා. පෞද්ගලික වාහන අයිතිකාරයන්වත් පාවිච්චිකරන්නවත් එපා කියලා කියන්න අපිට බැහැ. නමුත් අපිට විකල්පයක් දෙන්න පුළුවන් ඔවුන්ට වාහනයක් තිබුණ වුණත් ඒක ගෙදර තියලා පොදු ප‍්‍රවාහනයෙන් එන්න. ඒ සඳහා ඉතා හොඳ පොදු ප‍්‍රවාහන සේවයක් තිබිය යුතුයි. ආකර්ෂණශීලී පොදුප‍්‍රවාහනයක් තිබිය යුතුයි. මේ වෙනකොට ඉන්දියාවේ නගර 6කට වඩා බස්වලට ප‍්‍රමුඛතාව දීලා ඉතා හොඳ තත්ත්වයේ බස් සේවාවකට ගැළපෙන මාර්ග නිර්මාණය කරනවා. ඒවා අපේ වගේ බස් නෙමෙයි. කෝච්චි වගේ දිග බස් ධාවන ක‍්‍රමයක්. පාරවල් පළල් කරන්න හෝ පුළුල් පාරවල් දෙන්න ඕන නැහැ. දකුණු ඇමෙරිකාවේ බොහෝ නගර හා චීනයේ නගර 30ක් මේ ක‍්‍රමය තමයි පාවිච්චි කරන්නේ. අපි තාම යන්නේ ගිය ශතවර්ෂයේ භාවිත වුණු ගොඩනැගිලි කඩලා පාරවල් හදන ක‍්‍රමයකට.“

Continue reading ‘අධිවේගී මාර්ගය සාර්ථකයැයි කිව හැක්කේ ඇතුළත පිහිටි නගර සංවර්ධනය වුවහොත් පමණයි‘

නගර සංවර්ධනය හා මූලධර්මවාදය

නගර සංවර්ධනය හා මූලධර්මවාදය
වික්ටර් අයිවන්
කොළඹ නගර සංවර්ධන විවාදය යන හිසින් මීට පෙර කලාපයක පළවූ මාගේ ලිපිය විවේචනයට හා විචාරයට ලක් කරන කුමුදු කුසුම් කුමාරගේ ලිපියක් පසුගිය රාවයේ පළවී තිබුණි. කුමුදු 71 කැරැල්ලට නෑකමක් ඇති සමාජ විද්‍යාඥයෙකි. එවැනි කෙනකු අතින් කොළඹ සිදුවන නගර සංවර්ධනය ගැන පළවූ මාගේ අදහස් විවේචනයට හා විචාරයට ලක්වීම සුදුසුය. ඒ නිසා මට නැවත එම සාකච්චාවට යොමුවීමට අවස්ථාවක් ලැබීම ගැනද සතුටු විය හැකිය.

ඉතිරිය සඳහා බලන්න රාවය

කුමුදුගේ තීරුව, නගර සංවර්ධනය, නාගරික සංවර්ධනය

‘කොළඹ නගර සංවර්ධන විවාදය‘
“නාගරික නවීකරණය,“ සිහින පුරවර ගොඩ නැංවීම සහ පුරවැසියන්ට පොඩි එවුන් ලෙස සැළකීම:
ජේන් ජේකබ්ස් ගේ සැළසුම් දර්ශනයෙන් පාඩම්

ගොඩනැගිලි පිරුණු පුරවරයක කටයුතු කරන විට මස් කපන පොරොවකින් කොටාගෙන කොටාගෙන යන්න වෙනව. මම දිගටම ඉදිකිරීම් කරගෙන කරගෙන යනව. එය නවත්වන්න කළ හැකි හොඳම දේ නුඹලා කරපල්ලා.
රොබට් මෝසස් ගේ කියුමක්

සිහින නගරයක් සැළසුම් කිරීම පහසුය; ජීවමාන නගරයක් යළි ඉදිකිරීමට පරිකල්පනාව අවශ්‍ය කෙරෙයි.
ජේන් ජේකබ්ස්

ජේන් ජේකබ්ස් White Horse තැබෑරුමේදී 1961, මෑන්හැට්න්, නිව්යෝක් පුරය

‘කොළඹ නගර සංවර්ධන විවාදය‘ට මැදිහත් වෙමින්, නගර සංවර්ධනයේදී අඩු ආදායම් ලාභී අසල්වැසි ප්‍රජාවන් සම්බන්ධයෙන් ගත යුතු එළඹුම පැහැදිළි කරගනු වස් සහ පොදුවේ නගර සංවර්ධනය පිළිබඳ අපගේ සාකච්ඡාව සරු එකක් බවට පත්කිරීමට නම් අප ඊට පදනම් විය හැකි විග්‍රහයක් නගර සැළසුම්කරණය පිළිබඳ ජාත්‍යන්න්තරව පැවතී ඇති සාකච්ඡාව ඇසුරෙන් සම්පාදනය කරගත යුතුය යන අදහස මම මීට පෙර ඉදිරපත් කළෙමි (බලන්න, “යහපත් නගරය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, විවිධත්වය සහ දුප්පතුන්ගේ අයිතීන් සුරකියි” රාවය, 2011 ඔක්තෝබර් 30). ඒ සඳහා දහනවවැනි සියවසේ අගභාගයේ ඇරඹී විසිවැනි සියවසේ අගභාගය දක්වා ලොව නාගරික සංවර්ධනයේ අධිපති මතවාදයව පැවැති “නාගරික නවීකරණය“ (urban renewal) ට පදනම්වන නවීකාරක සංකල්පීකරණයන් ප්‍රබලව අභියෝගයට ලක්කළ ජේන් ජේකබ්ස් ගේ ජන හිතකාමී නගර සැළසුම්කරණ අදහස් සළකා බැලිය යුතු බව මම යෝජනා කළෙමි. මෙම ලිපියෙන් මා අදහස් කරන්නේ එම කටයුත්තට මුල පුරන්නටය.

නමුත් ඊට පෙරවදනක් ලෙස “දකුණු ආසියානු නගර වාසයට සුදුසු බවට පත්කිරීම: අතීතයෙන් පර්යාලෝකයක්” යන මැයෙන් රාමචන්ද්‍ර ගුහා මෑතදී කොළඹ දී පැවැත්වූ නීලන් තිරුචෙල්වම් අනුස්මරණ දේශනයෙහිදී, පළ කළ මූලික අදහස් කිහිපයක් මෙහිදී සඳහන් කරන්නට කැමැත්තෙමි.

පැට්රික් ගෙඩෙස් ගේ නගර සැළසුම් දර්ශනය
එම මාතෘකාවට ගුහා ප්‍රවිෂ්ඨ වූයේ මෙසේය: “දකුණු ආසියාවේ වෙනත් බොහෝ නගර මෙන් කොළඹ නගරයද මෑත කාලයේදී අත්දුටු ‍කඩිනම් වර්ධනය එහි සමාජීය සහ පරිසරමය නිර්මිතය මත බර පටවා ඇත. මෙම වර්ධනය පුරවැසියන් සහ සැළසුම්කරුවන් යන දෙපිරිසම හමුවේ මතුකරන ප්‍රශ්න ගණනාවකි. ඒ සියල්ලේ හරය වන්නේ නගර වැසියන්ගේ ජීවිත වචනයේ සියලු අර්ථයෙන් වාසයට සුදුසු බවට පත් කරන්නේ කෙසේද? යන්නයි.“ මෙයට පිළිතුරු සොයන්නට ගුහා ඉන්දියාවේ නගර සැළසුම් කෙරෙහි මහත් බලපෑමක් කළ ස්කොට් ජාතික නගර සැළසුම් ශිල්පී පැට්රික් ගෙඩෙස් අනුදත් මූලධර්ම පිළිබඳ සාකච්ඡාවකට යොමුවෙයි. 1921 දී කොළඹ නගරය සඳහා පළමු සැළැස්ම සකස් කළේ ද ගෙඩෙස් බවත් ඔහුගේ අරමුණ වූයේ කොළඹ “පෙරදිග උද්‍යාන නගරය” බවට පත්කිරීම බවත් සඳහන් ය. ගුහා සඳහන් කළ පරිදි ගෙඩෙස් සම්ප්‍රදායට ගරුකළ නමුදු අතීතයට යොමුවූ ප්‍රතිගාමියෙකු නොවීය. එමෙන්ම ඔහු කාන්සාවෙන් යුතු රොමෑන්ටික්වාදියෙක් හෝ උග්‍ර නවීකාරකයෙකුවත් නොවීය.

ගෙඩෙස්

ගුහා දැක්වූ පරිදි, ගෙඩෙස්ගේ නගර සැළසුම් තුළින් දිවෙන කේන්ද්‍රීය තේමා තුනක් වීය. ඒවා නම් සොබා දහමට ඇති ගරුත්වය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට ඇති ගරුත්වය සහ සම්ප්‍රදායට ඇති ගරුත්වයයි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට වාදයට ගරු කිරීමෙහි ලා ගෙඩෙස් අවධාරණය කළ කරුණක් වූයේ නගර වර්ධනයෙහි ලා පුරවැසි සහභාගීත්වය තිබීමේ අවශ්‍යතාවයි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නගර සැළසුම්කරුවා අවවරප්‍රසාදිත කණ්ඩායම්වල අවශ්යවතා කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. ගෙඩෙස්ගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රීය ඉවෙහි තව පැත්තක් වූයේ නගරය ‘වැඩි දියුණු‘ කිරීම සඳහා හෝ මෝටර්රිය පදවාගෙන යා හැකිවනු වස් මහා මාර්ග ඉදිකිරීම සඳහා ගොඩනැගිලි අමනෝඥ ලෙස විනාශ කිරීමට ඔහු තුළ වූ විරුද්ධතාව යි. පැට්රික් ගෙඩෙස් ගේ ඉහත අදහස් නගර සංවර්ධනය පිළිබඳ අපගේ වත්මන් අදහස් යලි සිතා බැලීමට අපට කැඩපතක් සපයයි. Continue reading කුමුදුගේ තීරුව, නගර සංවර්ධනය, නාගරික සංවර්ධනය

කුමුදු ගේ තීරුව

‘කොළඹ නගර සංවර්ධන විවාදය‘
යහපත් නගරය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, විවිධත්වය සහ දුප්පතුන්ගේ අයිතීන් සුරකියි
අප හිතවත් වික්ටර් අයිවන් ‘කොළඹ නගර සංවර්ධන විවාදය‘(රාවය, 2011 ඔක්තෝබර් 9) මැයෙන් ලියූ ලිපිය සාකච්ඡාවකට වැදගත් කරුණු මතු කරයි. මෙම ලිපියේ අරමුණ එවැනි සාකච්ඡාවක් සඳහා වෙනත් දැක්මකින් කරුණු ඉදිරිපත් කිරීම මිස මේ පිළිබඳ වික්ටර් අයිවන් සමග විවාදයකට එළඹීම නොවේ.

මෙහි ලා මා අවධාරණය කරන්නට කැමති අදහස නම් නගර සංවර්ධනයේදී වැදගත්ම කරුණ වන්නේ සංවර්ධනය සිදුවිය යුත්තේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ ජන දිවියේ විවිධත්වය සුරැකෙන අයුරිනි, යන්නයි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යටතේ නූතන නගරයේ හරය ඇත්තේ එහි පුරවැසියනට තම සාමුහික ජීවිතය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පදනමක් මත, සහ නගරයේ සංස්කෘතික, සමාජීය, දේශපාලන සහ ආර්ථික විවිධත්වය රැකගෙන පවත්වා ගෙන යාමට හැකි වන අයුරින්, ගෙනයාමට හැකිවීම තුළ වන බැවිනි.

කොළඹ නගර සංවර්ධන වැඩසටහන ගෝඨාභය රාජපක්ෂගේ යැයි වික්ටර් අයිවන් කියන විටම වත්මන් නගර සංවර්ධන වැඩ පිළිවෙළට අදාල පුද්ගල සාධකය අවධාරණය කෙරේ.

පුද්ගල සාධකය සහ පුරවැසි අයිතීන්

පුද්ගල සාධකය මුල්කරගෙන දියත් කෙරෙන නාගරික සංවර්ධන වැඩපිළිවෙලවල් අමතක කරන වැදගත්ම කරුණ නම් නගර සංවර්ධන වැඩසටහන් පුරවැසියන්ගේ විය යුතු බවයි. අමෙරිකාව වැනි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය මුල්කරගත් දියුණු ධනපති රටවල නාගරික සංවර්ධන වැඩ පිළිවෙළවල සාමාන්‍යයෙන් ගත් කළ හැම සුලු පියවරකදීම පුරවැසියන්ට දැනුම් දීම සහ ඔවුන් සහභාගීකර ගැනීම වැදගත් කොට සළකන්නේ නගරයේ ජීවය රඳා ඇත්තේ පුරවැසි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය මත යැයි ඔවුන් විශ්වාස කරන හෙයිනි. නමුත් අපේ නගර සංවර්ධනය නිලධාරීන් විසින් පුරවැසියන් මත පැනවෙනු ලබන්නක් මිස පුරවැසියන් ගේ අනු දැනුමෙන් ඇතිවන සංවර්ධනයක් නොවේ.

ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ආරක්ෂක ලේකම්වරයා හමුදා දෘෂ්ටි කෝණයකින් දේවල් බලන ආකල්පයෙන් අත්මිදී ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී දෘෂ්ටි කෝණයකින් දේවල් බලන තැනකට මාරුවිය යුතු යැයි වික්ටර්‍ අයිවන් කරන යෝජනාවෙන් අපගේ ඉහත අදහස සනාථ කෙරෙයි.

මීට පෙර නගරය සංවර්ධනය කරන්නට මෙලෙස ඉදිරිපත් වූවන් අතර ඇමති මංගල සමරවීර කැපී පෙණුනු බව වික්ටර් අයිවන් සදහන් කරයි. මංගල සමරවීරලා ගේ පාලනය යටතේ එක් අතකින් අමාත්‍ය ආරක්ෂක අංශයේ නිලධාරීන් රතුකුරුස හන්දියේදී ජන මාධ්‍ය වේදීන්ට පොලු පහර දී කැමරා උදුරා ගනිද්දී අනිත් අතින් ගාලු මුවදොර පිටිය වටා කොන්ක්‍රීට් වාටි එලමින්, ගාලු මුවදොර ‘කථිකයන්ගේ මුල්ල‘ක් හැදුවේ පුරවැසියන්ගේ අදහස් විමසමින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතීන් සුරකින්නට නොව තම ස්වයං විභූතිය සඳහා බව පැහැදිළිය.

නගර සංවර්ධනය පිළිබඳ ‘බැලූ බැල්මට පෙනෙන්නේ‘ යැයි වික්ටර් අයිවන් සඳහන් කරන සමහර කරුණු මඳක් සියුම්ව විමසා බැලූ කල ගොඩ නැඟෙන චිත්‍රය වෙනස් විය හැකිය. Continue reading කුමුදු ගේ තීරුව