Tag Archives: ධර්මසේන පතිරාජ

ධර්මසේන පතිරාජ ගේ ‘ස්වරූප’: නූතනත්වය යටතේ අවශ්‍යතාවට බැඳුණු, නිදහස අහිමි මිනිසාගේ පැවැත්ම විකාරරූපී ද? -කුමුදු කුසුම් කුමාර

හැඳින්වීම

ධර්මසේන පතිරාජ ගේ ‘ස්වරූප’ මානව පැවැත්මේ පැතිකඩ ගණනාවක් අපගේ අවලෝකනයට විවෘත කරන කලාත්මක ලෙස නිමැවුණු චිත්‍රපටියකි. එය මූලිකවම නූතන ධනවාදය යටතේ මිනිසාට උදාකර ඇති පීඩාකාරිත්වය සහ ඉන් ඇතිකරන විගලිතභාවය (alienation) පිළිබඳ ය. නූතනත්වය යටතේ මානව පැවැත්මේ කොන්දේසිය අභූත ය, විකාරරූපී ය, යන්න මෙයින් යෝජනා කෙරෙයි.

මා දකින පරිදි අවසාන විග්‍රහයේදී ‘ස්වරූප’ නාභිගත වන්නේ සතෙකු බවට රූපාන්තරණය වීමේ (අ)භාග්‍යය සම්පන්න ඉරණමට මුහුණ පා සිටින කථානායකයා පිළිබඳවත් නොවේ, පවුල කෙරෙහිය, අසමත් නූතන පවුල පිළිබඳ ය. ඒ එකම වර, ‘ස්වරූප’, ආදරය කරුණාව වැනි මානව වටිනාකම් පිළිබඳ කරුණ ද අප හමුවේ මතු කරයි. එමෙන්ම, යථාව යනු කුමක් ද? අභූත, අද්භූතජනක යනු කුමක් ද? අභූතරූපී විකාරරූපී බව යථාව නොවන, යථාවෙන් බැහැර දෙයක් ද? යන ප්‍රශ්ණ අප හමුවේ නඟයි. තවද, ඒ යථාව පිළිබඳ අපගේ හැඟීම විභාග කිරීමට ඇරයුම් කරයි.

Continue reading ධර්මසේන පතිරාජ ගේ ‘ස්වරූප’: නූතනත්වය යටතේ අවශ්‍යතාවට බැඳුණු, නිදහස අහිමි මිනිසාගේ පැවැත්ම විකාරරූපී ද? -කුමුදු කුසුම් කුමාර

Advertisements

ධර්මසේන පතිරාජ නම් වූ විශිෂ්ඨ සිනමාකරු

චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ ආචාර්ය ධර්මසේන පතිරාජ ගේ කලා දිවියට වසර 50ක් පිරීම නිමිත්තෙන් රජයේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සංවිධානය කළ විශේෂ උපහාර උත්සවයක් පසුගියදා කොළඹ දී පැවැත්වුණි.

ඒ හා සමගාමීව අප පහත පළකරන්නේ 1970 දශකයේ මාවත සංස්කෘතික ප්‍රකාශනයේ පළ වූ චිත්‍රපට විචාර ලිපි දෙකකින් ධර්මසේන පතිරාජ ගේ අහස් ගව්ව, සහ බඹරු ඇවිත් යන චිත්‍රපට දෙක සම්බන්ධයෙන් ලියැවුණු අදහස් ඇතුළත් කොටස් ය. ඉන් පළමුවැන්න මාවත මංගල කලාපයේ (1976 අගෝස්තු-සැප්තැම්බර්) “අතරමැද මාවතක් නැත” යන මැයෙන් පියල් සෝමරත්න සහ කුමුදු කුසුම් කුමාර ගේ නමින් පළවිය. දෙවැන්න, මාවත අංක 7 කලාපයේ ( 1978 ජූලි -සැප්තැම්බර්) “ඔබත් මාත් අතරමං වෙන්නේ එකම මුහුදක” යන මැයෙන් කුමුදු කුසුම් කුමාර ගේ නමින් පළ විණි.

මෙම විචාර පිළිබඳ කුමුදු කුසුම් කුමාර අද මෙවැනි අදහසක් පළකරයි. “ අද මා යළිත් මෙම චිත්‍රපට පිළිබඳ විචාරයක් ලිවීමට යොමු වෙතොත් එය එදාට වඩා වෙනස් ආකාරයකට එහි මූලික එළඹුම සකස් කරනු ඇත. අභාවප්‍රාප්ත පියල් සෝමරත්නයන් වෙනුවෙන් කතා කිරීමට මට අයිතියක් නැත. නමුත් ඔහු සමග හවුලේ මා ලියූ අහස් ගව්ව පිළිබඳ විචාරය ගැනත් පසුව මා තනිවම බඹරු ඇවිත් පිළිබඳ ලියා ඇති අදහස් ගැනත් පතිරාජ ගේ සොල්දාදු උන්නැහේ වැනි පසුකාලීන චිත්‍රපටියක් ගැනත් සළකා බලන කල අද මා සිතන්නේ පතිරාජ ගේ චිත්‍රපටි පංති විග්‍රහය පදනම් කොට ගත් මාක්ස්වාදී දෘෂ්ටියට හුදු සීමා වී විග්‍රහ කළ නොහැකි ඉන් ඔබ්බට යන සංකීර්ණ මානව ක්‍රියාකාරකම් සහ සබඳතා පිළිබඳ ගැඹුරු ගවේෂණයකට යොමු වූ ඒවා බවයි. එහෙයින් එම චිත්‍රපට නොමසුරු එළඹුමකින් විචාරයට ලක් කිරීමට නම් පතිරාජ ගේ සිතීම ප්‍රධාන ධාරාවේ මාක්ස්වාදී විග්‍රහයෙන් ඔබ්බට ගිය සාත්‍රෙ, කැමූ, කෆ්කා ආදීන් විවිධ මට්ටමින් නියෝජනය කළ පුළුල්ව ගත් කළ සාංදෘෂ්ටිකවාදී, අරාජිකවාදී ලෙස හැඳින්විය හැකි සමාජ දැක්මක්ද ගැබ් කරගත් යුතු යුරෝපීය වාම සමාජ චින්තන ප්‍රවාහය ඇසුරෙන් විමසා බැලිය යුතු යැයි මට සිතෙන්නේ ඔහුගේ එම චිත්‍රපට එම කාලයේදී නැරඹීමෙන් පසු නැවත නැරඹීමෙන් තොරව ඒ පිළිබඳ කල්පනා කරන විටය. ඔහු මෑතදී නිර්මාණය කළ ස්වරූප චිත්‍රපටය සෘජුවම කෆ්කා ගේ රූපාන්තරණය නම් වූ කෙටි නවකතාව මත පදනම් වූවකි. ”

“ධර්මසේන පතිරාජ ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් පුරෝගාමීව උදා කළ නූතන යථාර්ථවාදී සිංහල සිනමාකරණය සමාජීය අරුතින් ද ගැඹුරු කිරීමට  වසන්ත ඔබේසේකරයන් හා සමගාමීව එක හා සමාන මෙහෙයක් කළේ යැයි කිව හැකිය. මේ තිදෙනා සිංහල සිනමාව කලා මාධ්‍යයක්  ලෙස එහි ඉහළටම ඔසොවා තැබීමෙහි ලා  තම තමන්ට සුවිශේෂී සිනමා ආරක් වෙන් වෙන්ව වර්ධනය කර ගනිමින් ඉමහත් මාර්ග දර්ශක මෙහෙවරක් කළ විශිෂ්ඨ සිනමා කරුවෝ වෙති. ලෙස්ටර් යථාර්ථවාදී සිනමා ශෛලියෙහි පිහිටා මානව පුද්ගල සබඳතා සහ චෛතසිකයන් ගවේෂණයට යොමු වී නම් වසන්ත ඔබේසේකර සමකාලීන සමාජ සිදුවීම් පසුබිමෙහි තබා ආඛ්‍යාන ගොඩ නැඟූ අති ශූර වෘතාන්ත රචකයෙකු ද ලෙස මානව ක්‍රියාකාරීත්වය විග්‍රහ කළේ සිනමාවේ  ආකෘතිමය සහ ශිල්පීය ශක්‍යතා තීව්ර කරමින් චිත්‍රපටයේ ආකෘතිය සහ අන්තර්ගතය සමෝධානයට ගෙන එමිනි. ධර්මසේන පතිරාජ ධනේශ්වර නූතනත්වය යටතේ මානවයා සමාජීය පීඩනයට පත්වීම මුල්කොට ගෙන ඇය අත් විඳින විලෝපනයත් එය මැඬගෙන එයට එරෙහිව නැගී සිටීම අපේක්ෂා කරගත් වාමවාදී කැරලිකාරි දේශපාලන විභවයත් සියුම් සිනමා ශෛලියකින් ගවේෂණය කරමින් සිංහල සිනමාවේ  නිම් වළලු පුළුල් කළ සිනමා කරු ය.”

‘කතිකා’ හි අපි ධර්මසේන පතිරාජ සිනමා කරුවාට දීඝායු පතමු.

Continue reading ධර්මසේන පතිරාජ නම් වූ විශිෂ්ඨ සිනමාකරු

දේශපාලනය අතිවිශිෂ්ට දේ ප්‍රකාශ කරන සංකල්පයක්‌ නොවේ – ධර්මසේන පතිරාජ

දේශපාලනය අතිවිශිෂ්ට දේ ප්‍රකාශ කරන සංකල්පයක්‌ නොවේ
ධර්මසේන පතිරාජ
දැනටත් විශ්ව සාහිත්‍යයේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියෑවී තිබෙන විශිෂ්ට කෘති කියවනවා. විශේෂයෙන්ම සාහිත්‍යයේ නව ප්‍රවණතා ඉදිරිපත් කළ ලේඛකයන්ගේ කෘති ලැබුණු සෑම විටෙක කියවීම මගේ පුරුද්දක්‌.

………………………….
දේශපාලනය අතිවිශිෂ්ට දේවල් ප්‍රකාශ කරන සංකල්පයක්‌ නොවෙයි. කලාව අන්තර් පඨිතයි. කලාකරුවෙක්‌ තනිවම කෘතියක්‌ නිපදවන්නේ නැහැ. ඔහු කියවූ සාහිත්‍යය, අත්දැකපු ජීවිතය, දේශපාලනය, සමාජය තමයි කලා කෘතියක්‌ බිහිවීමට හේතුවන්නේ. පඨිතය (Text) විශ්ලේෂණය කිරීම තමයි හොඳ කෘතියක්‌ තීරණය කිරීමේ ප්‍රධාන සාධකය. මෙම නවකතාවේ පඨිතය තමයි එය පරිවර්තනය කිරීමට මාව පෙළඹවූයේ. එහි තිබෙන නැවුම් සන්දර්භ රීතිය ඒ සඳහා බලපෑවා. දේශපාලන දැක්‌මක්‌ එහි තිබුණේ නැහැ. මා විශ්වාස කරන්නේ සාහිත්‍ය සාහිත්‍ය ඇසුරින්ම කියවිය යුතු බවයි.

බලන්න දිවයින වටමඬල