Tag Archives: නූතනත්වය

නූතනත්වයට ප්‍රතිරෝධී දේශපාලනයකට මඟ ! – කුමුදු කුසුම් කුමාර

“නූතනත්වයට අපගේ සාමූහික චින්තනය ගැට ගැසී ඇති ආකාරය ප්‍රභලව ප්‍රකාශයට පත්වන එක් මූලික ක්ෂේත්‍රයක් නම් දේශපාලනය පිළිබඳ තලයයි. දේශපාලනය යනු කුමක්දැයි අප වටහා ගන්නා ආකාරය තුළ සහ අප දේශපාලනය ක්‍රියාත්මක කරන ආකාරය තුළ තරම් නූතනත්වයේ උපකරණමය බුද්ධිය (instrumental reason) ලාංකීය සාමූහික ජීවිතයේ ක්‍රියාත්මකවන වෙනත් අන් ක්ෂේත්‍රයක් නැතැයි කිව හැකි තරම්ය. මෙරට ඇති බුර්ෂුවා පාර්ලිමේන්තු නියෝජනාත්මක ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයත්, ඒ හා බැඳුණු දේශපාලන පක්ෂ ක්‍රමයත්, ඊට එරෙහිව ගොඩනැගුණු වාමාංශික පාර්ලිමේන්තුවාදී, විප්ලවවාදී, ජාතිකවාදී යනාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයනුත්, සියල්ලම උනන්දු වී ඇත්තේ රාජ්‍ය බලය ලබා ගැනීමත්, ජනයා පාලනය කිරීමත් මුල් කරගත් දේශපාලනයක නිරතවීමට මිස, සාමූහික යහපැවැත්ම අරමුණු කොටගත් දේශපාලනයක බහුජනයාට නිදහස් පුරවැසියන් ලෙස ක්‍රියාකාරීව සහභාගි වන්නට ඉඩ සලසන ආකාරයෙන් නොවේ. අපගේ දේශපාලනයේ ප්‍රධාන අරමුණු බවට පත්ව ඇත්තේ රටේ ආර්ථිකය කළමනාකරණය/ “සංවර්ධනය” කිරීමත්, සමාජයේ විවිධ ජන කොටස්වල ඵල ප්‍රයෝජනයන් අතර, ආර්ථික හෝ වේවා, දේශපාලනික හෝ සාමාජික සංස්කෘතික වශයෙන් වේවා, ඇතිවන ගැටුම් සංසිඳවීමයි. සමාජ සාධාරනය සඳහා සටන්වැදීමයි. මෙම දේශපාලනය තුළ දකින්නට ඇති ප්‍රධානම ලක්ෂණය නම්, පොදු ලෝකයක් (common World) නමැති පොදු වස්තු විෂයක් (Common object) ඊට සහභාගි වන්නන්ට නොමැති වීමයි.”

Continue reading නූතනත්වයට ප්‍රතිරෝධී දේශපාලනයකට මඟ ! – කුමුදු කුසුම් කුමාර

නූතනත්වය සහ ප්‍රගතිය/ පරිහානිය සහ ජාතික චින්තනය – කුමුදු කුසුම් කුමාර

ගුණදාස අමරසේකර

ගුණදාස අමරසේකර ශූරීන් සහ ආචාර්ය නලින් ද සිල්වා යන දෙදෙනා ගේ සියලු අදහස් අප ඒ ආකාරයෙන්ම අනුමත නොකළද, ඔවුන්ගෙන් ලාංකේය සමාජයේ බුද්ධිමය සංවාදය පෝෂණය කිරීමට ලැබුණු මහඟු දායකත්වය කිසිසේත් අ‍ඩුවෙන් තක්සේරු කළ නොහැකි ය. ගුණදාස අමරසේකරයන් 1976 දී ‘අබුද්දස්ස යුගයක්’ ලියා පළ කරමින් ඇරඹි සමාජ-දේශපාලන සංවාදය පසුව ‘ජාතික චින්තනය’ නමින් වර්ධනය කෙරුණේ ආචාර්ය නලින් ද සිල්වා ද ඊට සහභාගී වෙමිනි. 1970 දශකයේ අග භාගයෙන් ඇරඹි දශක කිහිපයක් තිස්සේ වර්ධනය වූ එම ජාතික චින්තන සංවාදය පසුව ජනවාර්ගික ගැටුම මුල් කර ගත් දේශපාලන භූමියේ යථාර්ථයට හසුවීමෙන් වල් මත් වී ගිය ද, එතෙක් එය සිංහල පාඨක සමාජයේ බුද්ධිමය වර්ධනයට දායකත්වය සැපයූ, ප්‍රධාන ධාරාවේ පුළුල් තලයක දිගු කලක් පැවති එබඳු එකම සංවාදය යැයි කිව හැකිය. ( ඊට අමතරව කළ එබඳු වැදගත් මැදිහත් වීමක් ලෙස අපට සිහිපත් කළ හැක්කේ මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන් 1982 ‘ධර්මිෂ්ඨ සමාජය’ කෘතිය ලියා පළ කිරීම යි.) අප පහත පළ කරන්නේ ‘නූතනත්වය සහ ලාංකීය සමාජ දේශපාලන කතිකාව’ නමින් කුමුදු කුසුම් කුමාර 2002 දී ‘බලය’ සඟරාවට ලියූ ලිපි පෙළක ගුණදාස අමරසේකරයන් ‘ජාතික චින්තනය’ මුල් කොට ලියූ අදහස් පිළිබඳ සාකච්ඡවකට අදාළ කොටස් කිහිපයකි.

නූතනත්වය සහ ප්‍රගතිය/ පරිහානිය සහ ජාතික චින්තනය

මෙම ලිපියෙන් මා ඉදිරිපත් කරන මූලික ප්‍රවාදය, නූතනත්වය යටතේ ලාංකීය සමාජ-දේශපාලන කතිකාවේ කෙරෙන සියලු න්‍යාය ගැන්වීම් මෙන්ම අදාළ භාවිතාවන්ද සාමාන්‍යයෙන් ගත් කල ඒවායේ දැකිය හැකි පොදු ලක්ෂණයක් නම්, ඒවා ලෝකය අවබෝධ කරගන්නේ, නූතන සහ පූර්ව-නූතන හෝ සම්ප්‍රදායානුකූල යන අන්‍යොන්‍ය වශයෙන් බැහැර කෙරෙන ප්‍රතිපක්ෂයන්ට අදාළව වීමයි. මේ සියලු කතිකා, ලංකාවේ පවත්නා වර්තමාන තත්ත්වයන්, සාමාන්‍යයෙන් ගත් කල එක්කෝ නූතනත්වයේ ප්‍රතිඵල ලෙස දකිති. නැතහොත් නවීකරණය වී නැතිකමට, නවීකරණය අසාර්ථකවීමට හෝ එය ක්‍රියාත්මකවෙමින් ඇති ආකාරයේ අඩුවකට පවරති. ඉතින්, මෙම කතිකාවන් සියල්ලේ පොදු ආරම්භක ලක්ෂ්‍යය නූතනත්වය නම්, නූතනත්වයට පක්ෂව හෝ එරෙහිව ඒවා ගන්නා ස්ථාවරයන්ගේ කොන්දේසිවලට යටත්ව ඒවා නූතනත්වය පිළිබඳව ගොඩ නගා ගන්නා සුවිශේෂී පර්යාලෝකයන් ආශ්‍රයෙන් එළඹෙන විග්‍රහයන් අනුව ඒවා එකිනෙකින් වෙනස් වෙයි. තවද, නවීකරණයේ වේගය පිළිබඳව ඇති තම තක්සේරුව අනුවත්, ‘නූතනත්වය යටතේ සමාජ සමානාත්මතාව පවත්වාගෙන යා යුත්තේ කෙසේද?’ යන්න පිළිබඳව තමන් දරන ස්ථාවර අනුවත්, මෙම ඇතැම් කතිකාවන් එකිනෙකින් වෙනස් වෙයි. එමෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ පවත්නා වර්තමාන තත්ත්වයන් මෙම එක් එක් කතිකාවක න්‍යාය ගැන්වීම් සහ හෝ භාවිතාව තුළ වටහාගැනෙන්නේ කෙසේද යන්න තුළින් ඔවුන් නූතනත්වය සම්බන්ධයෙන් දරන විවිධ ස්ථාවර අනාවරණය කිරීමද සිදුවෙයි. Continue reading නූතනත්වය සහ ප්‍රගතිය/ පරිහානිය සහ ජාතික චින්තනය – කුමුදු කුසුම් කුමාර

ජාතිකවාදයට සහ අගතියට එරෙහිව ප්‍රබුද්ධත්වයේ ලිබරල් මානවවාදය සහ විචාර බුද්ධිය

ජාතිකවාදයට එරෙහි කතිකාව ජාතිකවාදී කතිකාවේම අන්තවාදී ස්වරූපය ගැනීමේ අවදානම

ස්ට්‍රස්බර්ග් හි කැතීඩ්ර්ල් දේවස්ථානය
ස්ට්‍රස්බර්ග් හි කැතීඩ්ර්ල් දේවස්ථානය ඇතුළත දැක්මක්
නූතන යුරෝපීය ජාතිකවාදී කතිකාව වර්ධනය වන ආකාරය රචනයේ පහත පළවන කොටසින් ෆින්කල්ක්‍රෝත් තව දුර සාකච්ඡා කරයි. මේ ඒ පිළිබඳ කෙටි ප්‍රතිචාරයක් සහ සහ හැඳින්වීමකි.

ෆින්කල්ක්‍රෝත් එම සාකච්ඡාව අරඹන්නේ අගතිය පිළිබඳ ජාතිකවාදී කතිකාව තුළ ඇතිවූ විවාදය ඉදිරිපත් කරමිනි. ප්‍රංශ ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන් මෙන්ම ජර්මානු රොමෑන්ටික්වාදීහු ද ප්‍රබුද්ධත්වයේ භාෂාව තුළ අවමානයෙන් සැළකූ අගතිය පිළිබඳ අදහස පුනරුත්ථාපනය කිරීමට යොමු වූහ.

මෙහි ලා ෆින්කල්ක්‍රෝත් ගේ සාකච්ඡාව න්‍යායිකව ගැඹුරු කරණු වස් ගැඩමර් අගතිය පිළිබඳ ගොඩ නඟන අදහස් සැකෙවින් ඉදිරිපත් කරන්නට අපි කැමැත්තෙමු.

ගැඩමර්
ගැඩමර්
අගතිය පිළිබඳ ගැඩමර්

අගතිය සහ විචාර බුද්ධිය ප්‍රතිපක්ෂයන් ලෙස සැළකීමේ නූතනවාදී ගැටළුවෙන් මිදීමේ මඟක් ලෙස ගැඩමර් ගේ දාර්ශනික අර්ථවිවරණවේදය අගතිය (prejudice) යන පදයෙහි ඇති පූර්ව විනිශ්චය යන අරුත මතු කරගත් බව සඳහන් කරනු වටියි. ගැඩමර්ට (Truth and Method) අනුව අපට වටහා ගැනීමට තිබෙන දෙයට අප විවෘත කරන්නේ අපේ පූර්ව විනිශ්චයන් මය.

පූර්ව විනිශ්චයන් යනු අපේ පූර්ව අර්ථ විවරණීය පිහිටි බවයි. හෛයිඩෙගර් අවබෝධයේ ‘පූර්ව-ව්‍යුහ‘ එනම් අර්ථවිවරණය කළ යුතු හෝ වටහා ගත යුතු දේ ප්‍රාරම්භක ආකාරයකින් ග්‍රහණය කරගැනීමට ඉඩ සළසන පූර්වාපේක්ෂණ ව්‍යුහයන් යනුවෙන් තම Being and Time කෘතියේ සුවිශේෂ ආකාරයෙන් සම්පාදනය කළේ මෙම අදහසයි. පූර්වාපේක්ෂණ ව්‍යුහයන් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ වටහාගැනීම යන්නට හැමවිටම ‘සම්පූර්ණකිරීමේ අපේක්ෂණය‘ක් පටලැවී ඇති බවයි. එනම් වටහා ගත යුතුව ඇති දේ හැම විටම වටහා ගත හැකි දෙයක් එනම් සංගතික සහ එහෙයින් අර්ථවත් වන සමස්තයක් ලෙස සැදුම් ගන්නේය යන සංශෝධනය කල හැකි පූර්වප්‍රස්තුතය හා පටලැවී ඇති බවයි.

අදාළ කරුණකට අපේ පූර්ව විනිශ්චයන් විවෘත වන්නේ එම පූර්ව විනිශ්චයන් ම සංශෝධනය වීමේ හැකියාව ඇති ඒවා වන ආකාරයෙනි. එය හැමවිටමත් වත්මන් සැළකිල්ලන්ට සහ ඵල ප්‍ර යෝජනයන්ට දිශානතිගතව ඇත සහ විවාදයට තුඩු දී ඇති කරුණ සමග සංවාදයට එළඹීමට අපට ඉඩ සළසන්නේ එම වත්මන් සැළකිල්ලන් සහ ඵල ප්‍ර යෝජනයන් ය යන අර්ථයෙන් අතීතයට අයිති පවා හැම අර්ථකථනයක්ම අවශ්‍ය යෙන්ම ‘පූර්ව විනිශ්චයමය‘ වෙයි.

වටහාගැනීමෙහි පූර්වවිනිශ්චයමය ස්වභාවය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ අප වටහා ගන්නා හැම විටම අපේ ස්වයං-අවබෝධය සහ විවාදයට තුඩු දී ඇති කරුණ වටහාගැනීම යන දෙකම වටකොට ගන්නා සංවාදයක අප පටලැවී ඇති බවයි.

මෙලෙස දැනුම ලබා ගැනීමේ නීත්‍යානුකූල ප්‍රභවයන් ලෙස අධිකාරය සහ සම්ප්‍රදායේ භූමිකාව පිළිබඳ සාධනීය ඇගයිමට ලක් කිරීමක් ඇතිවීම ගැඩමර් අගතිය පුනරුත්ථාපනය කිරීමේ එක් ඵල විපාකයක් ලෙස සළකනු ලැබේ. වටහා ගත යුතුව ඇති දේ විවෘත කිරීමෙහි ලා ඒවා තීරණාත්මක භූමිකාවක් ඉටුකරන තාක් තරමට සහ එම ක්‍රියාවලියෙහි ලා ඒවාමත් ප්‍රත්‍යක්ෂ වන තාක් තරමට වටහාගැනීමේ සංවාදයෙහිදී අපේ අගතීන්, පූර්ව විනිශ්චයන් පෙරට එයි. එපරිද්දෙන් අපේ අගතීන් අපට විද්‍යාමාන වත්ම ඒවා ඒවායේ වාරය පැමිණි විට ප්‍රශ්න කරණු ලැබීමට ලක් කිරීමෙහි ලා කේන්ද්‍ර ගත විය හැකිය.

ෆින්කල්ක්‍රෝත් ඉදිරිපත් කරන නූතන යුරෝපීය ජාතිකවාදී කතිකාව පිළිබඳ සාකච්ඡාවේදී ප්‍රබුද්ධත්ව ව්‍යාපෘතියේ මතවාදයට ප්‍රතිචාර දක්වන ප්‍රංශ ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන් මෙන්ම ප්‍රංශ සංස්කෘතික ආධිපත්‍යයට ප්‍රතිචාර දක්වන ජර්මානු රොමෑන්තිකවාදීන් ගේද මතවාද පසුබිමෙහි අගතිය සහ විචාර බුද්ධියද, ජාතික සංස්කෘතික ප්‍රභවයන් සහ විශ්වීය වටිනාකම් ද පසමිතුරු ප්‍රතිපක්ෂ ලෙස ගැනීම විමසනු ලැබෙයි.

ජාතික හැඟීම් කිසියම් අවිඥාණක නිර්ණය කිරීමක ප්‍රථිඵලයක් ලෙස එක් පිළක් සොයා ගනිද්දී එය එසේ නොව නිදහස් තෝරාගැනීම පිළිබඳ කාරණයක් යැයි අනෙක් පස විසින් අවධාරණය කෙරෙයි.

එදිනෙදා ජීවිතය සංස්කෘතියේ භූමිය වශයෙන් ගැනීම ජාතිකවාදී දෘෂ්ටියයි. ජාතිකවාදය අවධාරණය කළ තව අදහසක් නම් පොදු ජන මනස සමග බද්ධ වීමේ, ජනපිය ප්‍රඥාවට සමීප වීමේ අවශ්‍යතාවයි.

මේ අදහස් අප දකින පරිදි සම්භාව්‍යවාදයට එරෙහි පශ්චාත් නූතනවාදී කතිකාවද වැළඳ ගැනීම උත්ප්‍රාස ජනකය.

ආගම මානවයන්ට මනසේ ජීවිතය පිළිබඳ ශාපයත් ගෙන ආවේ යැයි විවේචනයක් ක්‍රිස්තියානි දහම ආරම්භයේ සිටම වීය යන්නෙන් කියවෙන්නේ ආරම්භයේදී ප්‍රබුද්ධත්වයට මඟ පෑදුවේ ආගම ය යන්නයි.

ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන්ට අනුව විශ්වීය මානව ස්වභාවයක් මෙන්ම ස්වායත්ත අධ්‍යාත්මික ජීවිතයක් ද විය නොහැක්කකි. මෙම ප්‍රතිවිප්ලවවාදී විවේචනය එල්ල කෙරෙන්නේ ලිබරල් මානවාදය ටය. මිනිසා අයහපතට යොමු කරන්නේ සමාජයයි යන රූසෝවියානු රොමෑන්තිකවාදය ටද ප්‍රතිවිප්ලවවාදී නෑ කමක් තිබේ.

පසු කලෙක පශ්චාත් ව්‍යුහවාදීන් විසංයෝජනය කරන්නේද මෙම ලිබරල් මානවයාය. මුලින් එයට පහර දුන්නෝ ජාතිකවාදීහු ය.

දැන් පශ්චාත් නූතනවාදීන් ජාතිකවාදයට විරුද්ධ වන විට ඔවුන් යළි පෙනී සිටින්නේ ප්‍රබුද්ධත්ව ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙන්ද නැත්නම් මිනිසා සහ සමාජය පිළිබඳ නව පශ්චාත් දර්ශනයකටද? කුමක් ද ඒ දර්ශනය හෝ න්‍යාය?

ෆින්කල්ක්‍රෝත් තර්ක කරන පරිදි ජාතිකවාදී කතිකාව මානව පැවැත්මට පසුබිම් වන අවිඥාණක දැනුමත් ඒ ගැන විග්‍රහ කිරීමට අවිඥාණයේ විද්‍යාවන් වන සමාජීය විද්‍යාවනුත් සොයා ගත්තේය. මිනිසා තම ඉතිහාසය විසින් නිශ්චය කෙරෙන්නේය යන්න ද ජාතිකවාදී මතියක් වීය.

මිනිසාට තම භාෂාවට සංස්කෘතියට පෙර විචාර බුද්ධිය සහ සදාචාරමය සත්තාවක් තිබේද?

ජාතික සංස්කෘතිය පිළිබඳ අදහසින් එල්ල වන අභියෝගය ජය ගැනිමට මානව සංස්කෘතිය පිළිබඳ අදහස ඉදිරිපත් කෙරුණි. “ප්‍රංශ සංස්කෘතියට, ජර්මානු සංස්කෘතියට සහ ඉතාලියානු සංස්කෘතියට පෙර, මානව සංස්කෘතිය තිබේ“ යැයි ප්‍රබුද්ධත්ව චින්තකයන් කියන විට ඉන් අදහස් කෙරෙන්නේ ප්‍රබුද්ධත්වය විසින් මානව සංස්කෘතියක් පිළිබඳ සංකල්පීකරණය කළේය යන අදහස මිස එක් එක් සුවිශේෂ සංස්කෘතීන් ලොව බිහිවීමට පෙර කාලානුක්‍රමික වශයෙන් මානව සංස්කෘතිය බිහි වීය යන්න විය නොහැකිය. ප්‍රංශ විප්ලවයෙන් බිහිවුණු මානව සංස්කෘතිය පිළිබඳ අදහස වැළඳගන්නට ඇති සූදානම ප්‍රංශ සුවිශේෂ සංස්කෘතියෙන් ඇති කළ එකක් නොවේද?

ෆ්‍රැන්කෝ – ප්‍රෂියානු යුද්ධය, වඩා නිශ්චිතව කියතොත් ජර්මානුවන් විසින් අල්සේස්-ලොරේන් ප්‍රදේශය යටත් කරගනු ලැබීම ජාතිකවාදයේ පදනම පිළිබඳ ආන්දෝලනය යළිත් අවුළුවා ලූයේය. ජනයා අතර ඇතිවන ජාතික හැඟීම් කිසියම් අවිඥාණක නිර්ණය කිරීමක ප්‍රථිඵලයක් ලෙස එක පසක් දුටු අතර අනෙක් පස දුටුයේ එය නිදහස් තෝරාගැනීම පිළිබඳ කාරණයක් ලෙසිනි.

එය නිදහස් තෝරාගැනීම පිළිබඳ කාරණයකි යන්න වෙනුවෙන් පෙනී සිටින පස දැන් තර්ක කරන්නේ ජාතිකවාදයට මූලය විය හැකි සම්ප්‍රදාය සහමුලින්ම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට නොව සම්ප්‍රදාය සහ තනි මිනිසුන්ගේ සවිඥාණකත්වය පැන නැගීම අතර හිඩැස ක් තිබුණා වුනත් සකස් වූ පසු මානව සත්වයන්ට සිතීමේ හැකියාව තිබුණු බව කියන්නටය. මිනිසා කිසියම් භාෂාවක ඇතුළත වසා දමන්නට පෙර, කිසියම් වර්ගයක සාමාජිකයෙකු වන්නට පෙර, කිසියම් සංස්කෘතියක භක්තිවන්ත අනුගාමිකයෙකු වන්නට පෙර, ඔහු විචාර බුද්ධිමය සහ සදාචාරමය සත්වයෙකි යි මේ පාර්ශ්වය කියයි.

මෙයින් කියන්නේ මිනිසාට පූර්ව සංස්කෘතික පූර්ව භාෂාමය විචාර බුද්ධියක් සහ සදාචාරයක් ඇත යන්නයි. මේ අදහස අප වටහා ගත යුත්තේ කෙසේද?

ෆින්කල්ක්‍රෝත් විග්‍රහ කරන පරිදි මානව ජීවගුණය ආගමේ අනාවරණය කෙරුණු සත්‍යයෙන් සහ ආධානග්‍රාහිත්වයන්ගෙන් නිදහස් කිරීම පුනරුදයේ සිට ප්‍රබුද්ධත්වය දක්වා නූතන යුගය සොයා ගිය අරමුණයි. එහි ප්‍රථිඵලය නම් ස්ථාපිත ඉගැන්වීම් වලින් විමුක්තිය ලැබ මිනිසා විචාර බුද්ධිය ට පමණක් වගකිව යුතු වීය යන අදහසයි.

මිනිසා වැඩිහිටියෙකු ලෙස මෙම විචාර බුද්ධිය අත් පත් කර ගනියි. මිනිසා ළමා වියෙන් වැඩිහිටි බවට පත්ව ඔහු පියාගේ පිහිටෙන් තොරව තමාම සඳහා සිතීමට තමා සූදානම් බව මේ අදහස ප්‍රකාශ කොට සිටියේය.

මහා කවි ගූත

ජර්මානු මහා කවි ගූත මෙම සාකච්ඡාවට අදාළ වන්නේ මෙහිදීය.

ජර්මානු මහා කවි ගූත (Goethe) පළමුව ජාතිකවාදියෙකුව සිට පසුව ජාත්‍යන්තරවාදියෙකු බවට පත්වීය. ගූත ගේ ජාත්‍යන්තරවාදය පිළිගත් ජර්මනියම අවුරුදු පනහකට පසු යළිත් ජාතිකවාදය වැළඳ ගත්තේය.

ගූතට අනුව මිනිසුන් ට සුවිශේෂ පොළොවක මුල් තිබුනත්, එක්තරා කාලයකට සහ අවකාශයකට බැඳුනත්, සුවිශේෂී භාවයේ, සහ ජාතික අර්ථයන් ගෙන් නිර්වචනය කරනු ලැබීමේ ඉරණමින් ගැළවෙන්නට ඔවුනට තවමත් හැකි වීය. ඔවුනට මෙම අවකාශය සළසා දුන්නේ සාහිත්‍යය යි. ජාතික සාහිත්‍යය පිළිබඳ අදහස වෙනුවට ලෝක සාහිත්‍යයක් නඟා සිටුවීමේ ව්‍යාපාරයක් ගූත දියත් කලේය.

ඉන් අවුරුදු පනහකට පෙර ගූත ජාතිකවාදය තදින් වැළඳගත්තෙකු වීය. එකළ සුවිශේෂී ජර්මානු කලාවක සහ සාහිත්‍යයක පැවැත්ම ප්‍රහර්ෂයෙන් යුතුව අනාවරණය කර ගත් ගූත ජාතිකත්වය මත පදනම්ව රමණීයත්වය අර්ථ කථනය කළේය.

නමුත් ඔහු පසුව ජාතිකවාදය අත හැර ජාත්‍යන්තරවාදයට හැරුණි. මානවයාට ජනවර්ගය පාදක සහ මූලික නමුත් මිනිසාට එහිම ගැලී සිටිය නොහැක. කලාකරුවා තමා අයිති ජීවගුණය ෆොල්ක්ස්ගයිස්ට් (Volksgeist) අතිරෝහණය කොට මානව සංස්කෘතිය කරා ඇදී යා යුතුය යන්න ගූත පසුව දැරූ මතය බවට පත්වීය. 1827වන විට පෙනෙන්නට ගිබුනේ ෆොල්ක්ස්ගයිස්ට් (Volksgeist) හි ආයුෂ නිම වෙමින් තිබුණු බවකි.

නමුත් අවුරුදු පණහකට පසු ජර්මන් විශ්ව විද්‍යාලය ගාම්භීරව ගූත වෙනුවට හර්ඩර් තෝරා ගත්තේය. ජර්මානු ව්‍යාප්තවාදයේ නැඟීමත් සමග ගූත ගේ ඉගැන්වීම් වල බලපෑම් ජර්මනියෙන් අතුරුදහන් ව ගියේය. එම ක්‍රියාවලිය තුළ එහි ඒකාධිපතිවාදී ශක්‍යතාව අනාවරණය කරමින් සංස්කෘතිය සම්භවයන්ගේ ඇදහිල්ලට ලඝු කරමින් ෆොල්ක්ස්ගයිස්ට් (Volksgeist ) විජයග්‍රහණය කලේය, මුලින් ප්‍රංශ ආධිපත්‍යයට එරෙහි වීමට හඳුන්වා දුන් මෙම සංකල්පයෙන් දැන් සහමුලින්ම නව ආකාරයේ අධිකාරයක් පැන නැඟුණි.

රෙනාන් ජනයාගේ වාර්ගිකත්වය අනුව ඔවුන් ජාතියකට ලඝු කොට එයට අයත් වන සේ බල කිරීමට එරෙහිව, සහ මානව විද්‍යාත්මක ලාක්ෂණිකයන් පසෙක ලා සියල්ලන්ටම පොදු වන විචාර බුද්ධිය, යුක්තිය, සත්‍යය සහ චමත්කාරය සැළකිය යුතුය යන අදහස් වෙනුවෙන් සටන් කළේය.

ෆින්කල්ක්‍රෝත් දත්වන පරිදි “ඔහු නොදුටු දෙය නම් ඔහු ඒ වෙනුවෙන් පෙනී සිටි පුද්ගල තෝරාගැනීම මත පදනම් වූ ප්‍රංශ ජාතිකවාදයේ අරමුණ තමන් ඊට එරෙහිව සටන් කළ ජර්මානු සංස්කෘතික ජාතිකවාදයේ අදහස් වලින් එන්න එන්න ම සහ නොවැළැක්විය හැකි ලෙස අපවිත්‍ර වන ආකාරයයි.“

ප්‍රංශ ජාතිකයන් ජර්මානුවන් කෙරෙහි තම වෛරය ප්‍රකාශ කරන ආකාරය හැඩ ගස්වන්නට ජර්මන් ජාතිකවාදී සංකල්ප සහ යෙදුම් උදව් වීය. ප්‍රංශ ජාතිකවාදීන් තුළ වූ ජර්මානු විරෝධය ජර්මානු සිතිවිල්ලේ විජයග්‍රහණය සහතික කළේය. ලාලසාවන් ගිනිගෙන දැවෙද්දී දෙජනයා අතර වෙනස් කම් අතුරුදහන් වීය. ජර්මානු ව්‍යාප්තවාදයට එරෙහි පසමිතුරු කම එය අනුකරණයට මඟ පෑදුවේය; සතුරා ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ ප්‍රථිඵලය අනුකරණය වීය. මෙතැන් පටන් දෙපාර්ශ්වයම කතා කළේ එකම භාෂාවයි.

ජාතිය යනු පුද්ගල අධිෂ්ඨානයන්ගේ සංගමයක් මිස ඓන්ද්‍රීය සමස්තයක් නොවන්නේය යන අදහසට තරයේ සහයෝගය දැක්වූවෝ ඩ්‍රෙයිෆුසාර්ඩ්වරු ය. මිනිසා යනු “ ඔහුගේ වර්ගයේ, භාෂාවේ, හෝ ආගමේ, මතු නොව ගංගාවන්ගේ ගමන් මගේ හෝ කඳු පද්ධතීන්ගේ දිශානතියේ හෝ වුව වහලා නොවන බව“ ඔවුහු තරයේ කියා සිටියහ.

එනම්, ප්‍රංශ විප්ලවයේ පටන් යුරෝපය දෙකට බෙදමින් සිටි ජාතිය පිළිබඳ එකිනෙක හා ගැටෙන පරමාදර්ශයන් දෙක මිනිසා සහ සංස්කෘතිය යි. මෙහි මිනිසා වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම ලිබරල් මානව වාදයේ ආස්ථානය යි. ඉතින් ඩ්‍රෙයිෆුස් (Dreyfus) පළහිලව්වේදී (කෙටි සටහනක් සඳහා පහත බලන්න) ලිබරල්වාදීන් කළාක් මෙන් අද දවසේ මිනිසා පිළිබඳ ආස්ථානයට පක්ෂපාතී වීම ප්‍රබුද්ධත්ව ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමක්ද?සංස්කෘතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම හුදු ජාතිකවාදයක් බදා වැළඳ ගැනීමක් ද? අපට ගත හැකි එකම මානවවාදී මාවත ලිබරල් මානවවාදය පමණක් ද?

ෆින්කල්ක්‍රෝත්
ෆින්කල්ක්‍රෝත්
අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත් ගේ The Defeat of the Mind (මනසේ පරාජය) කෘතිය පිළිබඳ සාකච්ඡාවකට සටහන් – සිවුවැනි කොටස

බදාදා සටහන

අගතියේ මාතෘ උණුසුම The Maternal Warmth of Prejudice

දැන් ෆින්කල්ක්‍රෝත් අගතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නන් ගේ අදහස් ඉදිරිපත් කරයි.

ප්‍රංශ ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන් මෙන්ම ජර්මානු රොමෑන්ටික්වාදීන් ද අගතිය කෙරෙහි තම ප්‍රේමය ප්‍රකාශ කළහ. හර්ඩර් අගතිය වර්ණනා කළේය. ඩි මෙත් අගතිය ජාතික මනසට සමාන කළේය. ප්‍රංශ ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන් මෙන්ම ජර්මානු රොමෑන්ටික්වාදීන් ද අගතිය කෙරෙහි තම ප්‍රේමය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් ප්‍රබුද්ධත්වයේ භාෂාව තුළ වඩාත්ම අවමානයෙන් සැළකූ වචනය වූ අගතිය පුනරුත්ථාපනය කළහ. එපමණක් නොව අගතිය සංස්කෘතියට සමාන කිරීමෙන් ඊට ගරුත්වයක් දෙමින් හානියට අපහාසයත් එකතු කළහ. පුද්ගල විචාර බුද්ධිය නිදිගත් විට බුද්ධිරෝධනවාදය සශ්‍රීකවන්නේය යන අභ්‍යුපගමයට අභියෝගකරමින් ඔවුන් අගතිය දුටුවේ සාමුහික විචාර බුද්ධිය වර්ධනය වීමක් ලෙසිනි. ප්‍රබුද්ධත්වයේ දාර්ශනිකයන්ගේ විවේචකයන්ට අනුව ඔවුන් කළේ ජාතියක සංස්කෘතික නිධානය වන අගතීන් විනාශ කිරීමට කටයුතු කිරීම යි. ප්‍රබුද්ධත්වයේ දාර්ශනිකයන් තම ආදර්ශ පාඨය ලෙස තෝරා ගත්තේ කාන්ට් ගේ Sapere aude (සපෙරෙහ් අවුඩෙ) , දැන ගැනීමට බිය නොවන්න, නිර්භය වන්න සහ සම්මතයන්ට අභියෝග කරන්න, හෘදය සාක්ෂියට මඟ පෙන්වන්නෙකු හෝ ගතානුගතික ඒකාකාරී අදහස් වල කිහිලි කරුවේ උදව්වෙන් තොරව “ගැළපෙන්නේ යැයි ඔබ සිතන ආකාරයට ක්‍රියාකිරීමට ධෛර්ය වඩා ගන්න,“ යන්නයි. මෙහි ප්‍රථිඵලය වූයේ ප්‍රබුද්ධත්වයේ චින්තකයන් ජනයාට අධ්‍යාපනය දෙන්නේ යැයි කියමින් ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙන් ඔවුන් ඉරා වෙන්කළ බවට චෝදනා නැඟීම යි; මිථ්‍යාව හෝ දෝෂය පිටුවහල් කිරීමේ නාමයෙන් ඔවුහු ඉතිහාසය එළවා දැමූහ යි චෝදනා නැඟීම යි. ඔවුන් සිතා සිටි පරිදි ජනතාවට විමුක්තිය දෙනවා වෙනුවට ඔවුන් තම මුල් වලින් උදුරා දමන්නට ඔවුන් සමත් වීයැයි චෝදනා නඟන ලදී. Continue reading ජාතිකවාදයට සහ අගතියට එරෙහිව ප්‍රබුද්ධත්වයේ ලිබරල් මානවවාදය සහ විචාර බුද්ධිය

නූතනත්වයට ගැට ගැසුණු දේශපාලනයක හැඩරුව – නූතනත්වය සහ ලාංකීය සමාජ, දේශපාලන කතිකාව – “පශ්චාත්-නූතන තත්ත්වවාදය” – දෙවැනි කොටස

අප පහත පළ කරන්නේ සුනන්ද දේශප්‍රිය සහ කේ. ඩබ්ලිවු. ජනරංජන සංස්කරණය කළ බලය සඟරාවේ 2002 අගෝස්තු කලාපයෙන් ඇරඹී කොටස් කිහිපයකින් පළ කෙරුණු, කුමුදු කුසුම් කුමාර විසින් රචිත “නූතනත්වය සහ ලාංකීය සමාජ, දේශපාලන කතිකාව“ නමැති දීර්ඝ ලිපියේ “පශ්චාත්-නූතන තත්ත්වවාදය”ට අදාළ දෙවැනි කොටසයි. මෙම ලිපියෙහි ලා ලිබරල්වාදය, මාක්ස්වාදය, ගුණදාස අමරසේකරයන්ගේ ජාතික චින්තනය සහ “පශ්චාත්-නූතන තත්ත්වවාදය” නූතනත්වයට පදනම් වන සංකල්පීකරණයන් මුල් කොට ගෙන ගොඩ නැඟී ඇත්තේ කෙසේදැයි විග්‍රහ කරන්නට උත්සාහයක් ගන්නා ලදී. 2001 ජනවාරි මස ලංඩන් සඟරාවේ පළමු කලාපය නිකුත් කිරීම වෙනුවෙන් එක්ස් කණ්ඩායම පැවැත්වූ රැස්වීමේදී ආරාධිත දේශනය වශයෙන් කුමුදු කුසුම් කුමාර ඉදිරිපත් කළේ මෙම අදහස්ය. ඉතින්, මෙම ලිපි කොටස් කියවා එම සම්බන්ධය ගැන ඔබේ ස්වාධීන මතය සම්පාදනය කර ගැනීමට අපි ඔබට ඉඩ හරිමු.

නූතනත්වයට ගැට ගැසුණු දේශපාලනයක හැඩරුව
– නූතනත්වය සහ ලාංකීය සමාජ, දේශපාලන කතිකාව – “පශ්චාත්-නූතන තත්ත්වවාදය” – දෙවැනි කොටස
මෙම ලිපියේ පළමු කොටසින් මා කරුණු ඉදිරිපත් කළේ වර්තමාන ලාංකික සමාජ-දේශපාලන කතිකාවේ ප්‍රධාන හා උප ධාරාවන් වශයෙන් මා හඳුනා ගත් නව-ලිබරල්වාදය, ජාතික චින්තනය, මාක්ස්වාදය හා පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදය යන කතිකාවන් හතරම, ලෝකය පිළිබඳව තම අවබෝධය සම්පාදනය කර ගන්නේ නූතන-පූර්ව නූතන යන අන්‍යොන්‍ය වශයෙන් බැහැර කෙරෙන ප්‍රතිපක්ෂයන්ට අදාළවය, යන මගේ යෝජනාව පැහැදිළි කරන්නටය. ලිපියේ මෙම දෙවන කොටසින් මා අරමුණු කරන්නේ මෙලෙස නූතනත්වයට පක්ෂව හෝ ප්‍රතිපක්ෂව මෙම කතිකාවන් තුළ කෙරෙන න්‍යාය ගැන්වීම්වලින්, මානව ලෝකය හා එහි ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව ගම්‍ය කෙරෙන විවිධ ආස්ථානයන් පිළිබඳව මගේ අර්ථකථනයන් ඉදිරිපත් කරන්නට ය.

ලංකාව සම්ප්‍රදායික හෝ පූර්ව-නූතන සමාජයක සිට නවීකරණය වූ නූතන සමාජයක් දක්වා යන ගමනේ සංක්‍රාන්ති යුගයක සිටින්නේය යන ලිබරල්වාදී අදහසට මාක්ස්වාදී මෙන්ම “පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදීනුත්” පොදුවේ ගත් කළ එකඟ වන බව මම කලින් සඳහන් කළෙමි. මෙයින් ගම්‍ය කෙරෙන අදහස නම්, ප්‍රගතිය, වෙනස් වීම, විපර්යාසය, පසුගාමීත්වයේ සිට ඉදිරිගාමීත්වය දක්වා, ඌන සංවර්ධනයේ සිට සංවර්ධනය දක්වා හෝ පූර්ව-නූතන තත්ත්වයේ සිට නූතන තත්ත්වය දක්වා වන ඒක රේඛීය මාවතක් ඔස්සේ ලොව විවිධ සමාජයන් සියල්ල පරිණාමය වෙමින් සිටින්නේය යන්නයි. මා කරන මෙම හඳුනා ගැනීමට අදාළ සංකල්පීකරණය පශ්චාත් ව්‍යූහවාදය හරහා ලොව ප්‍රචලිත කෙරුනකි. ඒ අනුව දැන් මහා ආඛ්‍යාන නමින් හැඳින්වෙන, ඉහත ආකාරයේ න්‍යාය ගැන්වීම්වලට අනුව, ලිබරල්වාදය සළකන්නේ, බූර්ෂුවා-ලිබරල්වාදය මානව සාමාජීය පරිණාමයේ කෙළවර සටහන් කරන බවයි. හේගල් අනුකරණයේ දිළිඳු උත්සාහයක යෙදෙන ෆ්‍රැන්සිස් ෆුකුයාමා මහත් වෑයමෙන් මවාගත් සාඩම්බරභාවයකින් යුතුව ඉතිහාසයේ අවසානය ළඟාවී ඇතැයි ප්‍රකාශ කරන්නේ, ඉහත අදහසම පළ කරන්නටය.

ලිබරල්වාදීන්ට අනුව එවැනි ඒක රේඛීය සංවර්ධනයක් සඳහා වන වඩාත්ම පරිණාමය වූ ආකෘතිය අපට ඉදිරිපත් කරන්නේ වඩාත්ම දියුණු, සමෘද්ධිමත්, ධනවාදී රටවල් ය. අනිකුත් සියලුම රටවල් ඒ පසුපසින් පහළට බසින පිළිවෙළට ධූරාවලී ගතවෙයි. ඒ අනුව කාලයෙන් කාලයට මෙම රටවල්, අඩු-සංවර්ධිත රටවල්, මැද ආදායම් ලබන රටවල්, අලුතින් කාර්මීකරණය කෙරෙන රටවල්, සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවල්, ඌන සංවර්ධිත රටවල් යනාදී විවිධ ස්වරූපයෙන් ප්‍රවර්ග ගත කෙරෙයි.

කල් තබා නියම කරන අවසානයකට අනුව දිග හැරෙමින් පවත්නා ඉතිහාසයක්, අපගේ උදාහරණයේදී නම් නවීකරණය හෝ ධනවාදී සංවර්ධනය පිළිබඳ එබඳු සාධ්‍යතාවාදයක් (Teleology) දකින්නේ, ආර්ථික පද්ධතීන් හි ඇතිවන වෙනස්කම්, උදාහරණයක් දක්වතොත්, ධනවාදයේ සංවර්ධනය විසින් මානව ඉතිහාසය තීන්දුවන බවකි.

ආර්ථික සංවිධානයක් වශයෙන් ධනවාදයේ ඇති ස්වරූපයත්, එවැනි කුමන හෝ අධිපති ආර්ථික සංවිධානයක් යටතේ මානවයන් විවිධාකාරයෙන් කටයුතු කරන්නේ මන්ද යන්නත් වෙන් කොට හඳුනාගන්නට අපොහොසත් වීමෙන්, එවැනි න්‍යාය ගැන්වීම් ඉතිහාසය තුළ මානව ක්‍රියාකාරීත්වය නොසළකා හරින හෙයින්, ඉතිහාසයෙන් මානව ක්‍රියාකාරිකයා බැහැර කරයි.

මාක්ස්වාදීන් ද, “පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදීන්” ද ඉතිහාසය නොවැලැක්විය හැකි ලෙස පූර්ව-නූතන-තත්ත්වයේ සිට නූතන තත්ත්වය දක්වා දිග හැරෙමින් පවතින්නේය යන්න සහ නවීකරණය එනිසාම ප්‍රගතිශීලීය, යන ලිබරල් දෘෂ්ටිය සමඟ විවිධාකාරයෙන් එකඟ වෙති. ඉතිහාසයීය අවධි තුළින් වර්ධනය වීමේ හේගල්ගේ අදහස ගෙන මාක්ස් ඉදිරිපත් කළ ලොව පිළිබඳ ඓතිහාසිකත්වවාදී අවබෝධය මෙම එකඟ වීමට පදනම සපයයි. තමන්, ලිබරල්වාදීන් මෙන් නොව, නූතනත්වය යටතේ ඇතිවන ධනවාදය ඉතිහාසයේ අවසානය යැයි විශ්වාස නොකරන මොවුහු, එය පරිණාමයේ තවත් හුදු එක් අවධියක් ලෙස දකිති. ඒ අනුව පරිණාමය සිදු වන්නේ, ජීවිතයේ සියලු පැතිමානයන්ගේ සමානාත්මතාව රජයන සමාජයක් කරාය. මේ අනුව මොවුන්‍ට අනුවද, ඉතිහාසය අවසානයක් කරා ගමන් කරමින් පවතී. එකම වෙනස, මෙවර ඉතිහාසය කෙළවර වන්නේ, මොවුන්ගේ සිතැඟි පරිදි ගොඩනගන සමාජ-ක්‍රමයකිනි. ලිබරල්වාදයේ මෙන් ධනවාදී සමාජයෙන් නොවේ. එපමනක් නොව, සමාජවාදය පන්ති රහිත කොමියුනිස්ට් යුගයක් කරා පරිණාමය වී රාජ්‍යය ද අහෝසි වී යන්නේය. මෙයින් කියැවෙන්නේ දේශපාලනයට ඇති ඉඩකඩ අහෝසි වී යන බවයි. එවැනි තත්ත්වයක් තුළ, අද තම ජීවිතයම දේශපාලනයටම කැප කර සිටින අය ඉන් පසුව කුමක් කරනු ඇත්දැයි පැහැදිළි නැත. Continue reading නූතනත්වයට ගැට ගැසුණු දේශපාලනයක හැඩරුව – නූතනත්වය සහ ලාංකීය සමාජ, දේශපාලන කතිකාව – “පශ්චාත්-නූතන තත්ත්වවාදය” – දෙවැනි කොටස

නූතනත්වය සහ ලාංකීය සමාජ, දේශපාලන කතිකාව – “පශ්චාත්-නූතන තත්ත්වවාදය”

අප පහත පළ කිරීම අරඹන්නේ සුනන්ද දේශප්‍රිය සහ කේ. ඩබ්ලිවු. ජනරංජන සංස්කරණය කළ බලය සඟරාවේ 2002 අගෝස්තු කලාපයෙන් ඇරඹී කොටස් කිහිපයකින් පළ කෙරුණු, කුමුදු කුසුම් කුමාර විසින් රචිත “නූතනත්වය සහ ලාංකීය සමාජ, දේශපාලන කතිකාව“ නමැති දීර්ඝ ලිපියේ “පශ්චාත්-නූතන තත්ත්වවාදය”ට අදාළ කොටස් කිහිපයකි. මෙම ලිපියෙහි ලා ලිබරල්වාදය, මාක්ස්වාදය, ගුණදාස අමරසේකරයන්ගේ ජාතික චින්තනය සහ “පශ්චාත්-නූතන තත්ත්වවාදය” නූතනත්වයට පදනම් වන සංකල්පීකරණයන් මුල් කොට ගෙන ගොඩ නැඟී ඇත්තේ කෙසේදැයි විග්‍රහ කරන්නට උත්සාහයක් ගන්නා ලදී. 2001 ජනවාරි මස ලංඩන් සඟරාවේ පළමු කලාපය නිකුත් කිරීම වෙනුවෙන් එක්ස් කණ්ඩායම පැවැත්වූ රැස්වීමේදී ආරාධිත දේශනය වශයෙන් කුමුදු කුසුම් කුමාර ඉදිරිපත් කළේ මෙම අදහස්ය. ඉතින්, මෙම ලිපි කොටස් කියවා එම සම්බන්ධය ගැන ඔබේ ස්වාධීන මතය සම්පාදනය කර ගැනීමට අපි ඔබට ඉඩ හරිමු.

නූතනත්වය සහ ලාංකීය සමාජ, දේශපාලන කතිකාව – “පශ්චාත්-නූතන තත්ත්වවාදය”
පළමු කොටස
නූතනත්වය යටතේ ලාංකීය සමාජය මුහුණ පා ඇති අත්දැකීම් වටහාගන්නට අප මෙතෙක් දරා ඇති සියලු උත්සාහයන්, අප සාමූහිකයක් ලෙසින් වර්තමානයේ අත්දකිමින් සිටින අභාග්‍යසම්පන්න තත්ත්වයෙන් ඔබ්බට අපගේ සාමූහික පරිකල්පනාව අවදි කරවන්නට දුක්මුසු ලෙස අපොහොසත් වී ඇතැයි යන අදහස, අපට නිතර අසන්නට ලැබෙයි. අපගේ වර්තමානය වටහාගත හැකිවන පරිදි අපගේ පරිකල්පනාව පුබුදුවන්නට නම්, අපගේ අර්ථ විවරණයන්‍ට කේන්ද්‍ර කොටගත යුත්තේ, නූතනත්වය යටතේ අපගේ සංකල්පීය රාමුව ගොඩ නැගුණු ආකාරය වටහා ගැනීම බව මගේ ද වැටහීමයි. මෙම ලිපියේ අරමුණ එබඳු උත්සාහයකට දායක වන පරිද්දෙන්, ලාංකීය සමාජ-දේශපාලන කතිකාව නූතනත්වයේ සංකල්පීය පද්ධතිය තුළ සිරවී ඇති ආකාරය මතුකොට ගැනීමට දැරෙන ප්‍රයත්නයකට මුල පිරීමයි.

නූතනත්වය සහ ප්‍රගතිය/පරිහානිය
මෙම ලිපියෙන් මා ඉදිරිපත් කරන මූලික ප්‍රවාදය, නූතනත්වය යටතේ ලාංකීය සමාජ-දේශපාලන කතිකාවේ කෙරෙන සියලු න්‍යාය ගැන්වීම් මෙන්ම අදාළ භාවිතාවන්ද සාමාන්‍යයෙන් ගත් කල ඒවායේ දැකිය හැකි පොදු ලක්ෂණයක් නම්, ඒවා ලෝකය අවබෝධ කරගන්නේ, නූතන සහ පූර්ව-නූතන හෝ සම්ප්‍රදායානුකූල යන අන්‍යොන්‍ය වශයෙන් බැහැර කෙරෙන ප්‍රතිපක්ෂයන්ට අදාළව වීමයි. මේ සියලු කතිකා, ලංකාවේ පවත්නා වර්තමාන තත්ත්වයන්, සාමාන්‍යයෙන් ගත් කල එක්කෝ නූතනත්වයේ ප්‍රතිඵල ලෙස දකිති. නැතහොත් නවීකරණය වී නැතිකමට, නවීකරණය අසාර්ථක වීමට හෝ එය ක්‍රියාත්මක වෙමින් ඇති ආකාරයේ අඩුවකට පවරති. ඉතින්, මෙම කතිකාවන් සියල්ලේ පොදු ආරම්භක ලක්ෂ්‍යය නූතනත්වය නම්, නූතනත්වයට පක්ෂව හෝ එරෙහිව ඒවා ගන්නා ස්ථාවරයන්ගේ කොන්දේසිවලට යටත්ව ඒවා නූතනත්වය පිළිබඳව ගොඩ නඟා ගන්නා සුවිශේෂී පර්යාලෝකයන් ආශ්‍රයෙන් එළඹෙන විග්‍රහයන් අනුව ඒවා එකිනෙකින් වෙනස් වෙයි. තවද නවීකරණයේ වේගය පිළිබඳව ඇති තම තක්සේරුව අනුවත්, නූතනත්වය යටතේ සමාජ සමානාත්මතාව පවත්වාගෙන යා යුත්තේ කෙසේද? යන්න පිළිබඳව තමන් දරන ස්ථාවරය අනුවත්, මෙම ඇතැම් කතිකාවන් එකිනෙකින් වෙනස් වෙයි. එමෙන්ම, ශ්‍රී ලංකාවේ පවත්නා වර්තමාණ තත්ත්වයන් මෙම එක් එක් කතිකාවක න්‍යාය ගැන්වීම් සහ හෝ භාවිතාව තුළ වටහා ගැනෙන්නේ කෙසේද යන්න තුළින් ඔවුන් නූතනත්වය සම්බන්ධයෙන් දරන විවිධ ස්ථාවර අනාවරණය කිරීම ද සිදුවෙයි.

“පශ්චාත්-නූතන තත්ත්වවාදය”

තම න්‍යාය ගැන්වීම්වලට මාක්ස්වාදය, ව්‍යූහවාදය සහ පශ්චාත්-ව්‍යූහවාදය වැනි න්‍යාය ධාරාවන් යොදා ගන්නා “පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදීන්” නවීකරණය පිළිබඳව දරන ස්ථාවරය අතින් ලිබරල්වාදයෙන් හා මාක්ස්වාදයෙන් වෙනස් වන්නේ, ලංකාව තුළ නවීකාරක ව්‍යාපෘතිය මන්දගාමී වී ඇතැයි හෝ එහි අඩුපාඩු ඇතැයි යන්න වෙනුවට, අධ්‍යාපනය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, පවුල හා ලිංගිකත්වය වැනි ප්‍රධාන කලාපයන්හි නවීකාරක ව්‍යාපෘතිය දුක්ඛිත ආකාරයෙන් අසාර්ථක වී ඇති අතර වෙනත් කලාපයන්ට අදාළව එය ශීඝ්‍රයෙන් ක්‍රියාත්මක වෙමින් ඇතැයි, යන ස්ථාවරය ගැනීමෙනි. මේ මතයට අනුව, ලාංකික ජීවිතයේ ඇතැම් කලාපයන්හි නවීකරණය අසාර්ථකවීම, ලංකාව තුළ පැරණි, සාම්ප්‍රදායික ජීවන ආකාරයන් යටින් ඇති නවීකරණයේ බාහිර ආම්පන්න මතුපිටින් දක්නට ලැබුණද, ලංකාව තුළ නවීකරණය ඓන්ද්‍රීය ලෙස වර්ධනය නොවීමේ ප්‍රතිඵලයකි.

නමුත් අනෙක් අතට, ජනමාධ්‍ය, තොරතුරු තාක්ෂණය සහ භෞතික දියුණුව වැනි කලාපයන්හි විශේෂයෙන්ම නිදහස් ආර්ථිකය යටතේ පසුගිය දශක දෙකකට අධික කාලයක් තුළ නවීකරණය පුළුල්ව පැවතීම සහ වේගවත් වීම දකින්නට ඇත. “පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදයට” අනුව මේ තත්ත්වය ලංකාවේ භෞතික අතින් නවීකරණය වූ සහ මානසික වශයෙන් පසුගාමී හින්නෝන්මාද සමාජයක් උදා කොට ඇත. මේ නිසා ලංකාවේ මිනිසුන්ට නූතන ශරීර සහ, නවීන ලෙස භෞතික තත්ත්වයන් තුළ පූර්ව නූතන චින්තනය පවත්නා “වැඩවසම්” ඔළු ද තිබේ. ලංකාව තුළ ධනවාදය සහ නූතන සංස්ථාවන්ගේ ඓන්ද්‍රීය වර්ධනයක් ඇති නොවීමේ හේතුවෙන්, සමස්ථයම විපර්යාස ‍කෙරෙන සම්පූර්ණ නවීකාරක ව්‍යාපෘතියක ලා නායකත්වය ගන්නට දෘෂ්ටිමය වශයෙන් නවීන ධනේශ්වර ශක්තියක් නැත. එහෙයින් පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදීන්ට අනුව ලංකාව අද පසුකරමින් සිටින සන්ධිස්ථානයේදී මහජනයා දේශපාලනයෙහි ලා ක්‍රියාකාරීව සහභාගි නොවීම පැහැදිලි කෙරෙන්නේ ඉහත ඔවුන් විග්‍රහ කරන සමස්ත තත්ත්වයන් විසිනි.

තවද, ඔවුනට අනුව, තීරණාත්මක ප්‍රගතිශීලී කාර්යභාරයක් ඉෂ්ට කරන අති දියුණු විද්‍යුත් මාධ්‍ය සහ “ඩිජිටල්” තාක්ෂණය, සියලු ව්‍යූහයන් කඩා බිඳ දමමින් වෙළෙඳපොළ තර්කනය යටතේ මානව සබඳතා විප්ලවීයකරණය කරමින්, මානවයන් සම්ප්‍රදායික අධිකාරවාදී සමාජ චරිතවල පාලනයෙන් සහ ඔවුන් සමාජයේ චිරස්ථායී කරමින් සිටින ව්‍යූහයන්ගෙන් නිදහස් කරමින් සිටිති. දැන් ශිෂ්‍යයන් තවදුරටත් ගුරුවරයන්ගේ අධිකාරවාදය යටතේ පීඩනයට ලක්විය යුතු නැත. ඉන් නිදහස්ව, අන්තර්ජාලයේ පිහිටෙන් වෙබ් අඩවිවලින් පොත්-පත් කියවමින්, අන්තර්ජාලයේ සාකච්ඡාවලට සහභාගී වෙමින් ස්වයං-අධ්‍යාපනය ලැබීමට සිසුනට හැකිය. වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයේදී, රෝගීන්ට, වෛද්‍යවරුන්ගේ අධිකාරය යටතේ පීඩා නොවිඳ අන්තර්ජාලයෙන් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබන්නටත්, ප්‍රතිකාර මෙන්ම බෙහෙත් හේත් ගන්නටත් හැකිය.

දැන් විද්‍යුත්-විප්ලවය නමින් හැඳින්වෙන තාක්ෂණික වර්ධනය පිළිබඳව ඉහත ප්‍රකාශිත අවබෝධය, ප්‍රබුද්ධත්ව සබුද්ධිකභාවය (Enlightenment Reason) බටහිර සමාජය හා මනස මත ඇති කළා යැයි කියනු ලබන බලපෑම පිළිබඳව නූතන අවබෝධය හා සමාන යැයි කිව හැකිය. එම අදහසට අනුව ප්‍රබුද්ධත්වයේ විචාර බුද්ධිය දෙවියන්ගේ හා රාජාධිපත්‍යයේ අධිකාරයෙන් මානවයන් නිදහස් කළ හෙයින් මානවයාට තම පූර්ණ ශක්‍යතාව සාක්ෂාත් කරගන්නට විචාර බුද්ධිය ඉඩ සලසා දෙනු ඇත.

“පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදයේ” තර්කය, අද ලංකාවේ අප අත්දකිමින් සිටින්නාක් බඳු වෙනස්කම් ප්‍රාග්ධනය ගෝලීයකරණය වන මෙම අවධියේ ධනවාදයේ “තුන්වැනි කාර්තුව” යටතේ අනිවාර්ය බවය. ගෝලීයකරණය, සියලු පූර්ව-ධනේශ්වර සබඳතා හා ව්‍යූහයන් විපර්යාස කරන හෙයින් විනාශ කරන හෙයින් හැමදෙයම, බුද්ධිමය, මිනිස් මනස හෝ අදහස්ම සහ මානව සබඳතාම පවා වෙළෙඳ භාණ්ඩ බවට හරවන හෙයින්, එය ප්‍රගතිශීලි සංසිද්ධියකි. නවීකරණය විජයග්‍රාහී ලෙසින් ඉදිරියටම ඇදෙයි. ධනවාදයේ නැගීමත් සමඟ මාක්ස් දුටු දෙයෙහි, ගම්‍යතාව පශ්චාත් නූතන තත්ත්වය යටතේ කිහිප ගුණයකින් වැඩි වී ඇත. “සියලු ඝනීභූත දේ ද්‍රව වී වාශ්ප වී යයි”. මෙපරිද්දෙන් අප ජාත්‍යන්තර ප්‍රාග්ධනයේ පරිපථයන්ට හසු වී ඇති අතර, මානව ජීවිතය වෙළෙඳ පොළ තර්කනයට යට කෙරී ඇත. මෙය සම්ප්‍රදායේ සිට නූතනත්වය දක්වා සමාජ විපර්යාසය ඉදිරියට ගෙන යන හෙයින් එහි ඇත්තේ ධනාත්මක ස්වභාවයකි.

පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදයේ මෙම තර්කනයට අනුව, නවීකරණය මානවයන් පූර්ව-නූතන ව්‍යූහයන්ගේ අධිකාරයෙන් නිදහස් කරමින් වඩා යහපත් මානව ලෝකයක් ගොඩ නගන හෙයින්, අප කුමන තත්ත්වයන් යටතේ වුව නවීකරණය කළ යුතුය. මෙම තර්කනය යටතේ, නවීකරණය අත්‍යන්තයෙන්ම ප්‍රගතිශීලීය, එහෙයින් නවීකරණයට ප්‍රතිරෝධය දක්වන්නෝ ගෝත්‍රික, සම්ප්‍රදායික, පසුගාමී හෝ පූර්ව නූතනයෝ වෙති. එහෙයින්, නව නූතන ආරම්භයකට මුල පුරනු වස් පසුගාමී වන හෙයින් සම්ප්‍රදාය විනාශකල යුතුය. සංස්කෘතිය යනු පරාජයට පත්කල යුතුව ඇති සම්ප්‍රදායයි.

පූර්ව-නූතන අගතීන්ගෙන් මිනිස් මනස නිදහස් කරන්නට විචාර බුද්ධියට හෝ තර්කනයට ඇති හැකියාව පිළිබඳව “පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදීහු” විශ්වාස කරති. ලංකාවේ නූතන සමාජයක් ඓන්ද්‍රීයව වර්ධනය නොවන්නට හේතුව අප සමාජයේ විචාර බුද්ධිය නොමැති වීමත්, සංස්කෘතිය දිගින් දිගටම පැවැතීමත්ය. සංස්කෘතිය යනු මතවාදයයි, පූර්ව-විචාර බුද්ධි අවස්ථාවයි. සංස්කෘතියත්, මාතවාදයත් විචාර බුද්ධිය මගින් ජයගත් සමෘද්ධිමත්, බටහිර සමාජ හා සසඳන කල ලාංකික සමාජය තවමත් පූර්ව-විචාර බුද්ධි යුගයේ පල් වෙමින් පවතී.

එහෙයින්, නවීකරණයේ සාර්ථකත්වය රඳා පවත්නේ එය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව මතය. මේ සඳහා කළ යුතුව ඇත්තේ ප්‍රධාන කොටම “පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදීන්” විසින් නියෝජනය කෙරෙන නවීකරණය වූ සුළු පිරිස් සහ ඔවුන්ගේ චින්තනය සදහා සමපාත වන පිරිස් එකතු වී සමාජය මත තම දෘෂ්ටිවාදිමය “හෙජමොනිය” (hegemony) නැතහොත් මතවාදී ආධිපත්‍යය පිහිටුවා නවීකාරක ව්‍යාපෘතියේ නායකත්වය තමන් අතට ගැනීම වෙයි. ඔවුන් යෝජනා කරන විසඳුම නම්, රටේ ඇති සියලුම පූර්ව-නූතන-තත්ත්වයන් මතවාදීමය වශයෙන් සහ ආයතනික වශයෙන් විනාශ කොට ඒ තැන ගන්නට සහමුළින්ම නවීකරණය කළ ඒවා ස්ථාපිත කිරීමයි. පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදීන්ගේ මෙම න්‍යාය ගැන්වීම් වලට පාදක වන්නේ මානව ක්‍රියාකාරිකයෙකු නැතහොත් විෂයාසක්තයෙකු (subject) නැත, ව්‍යූහ මානවයන් යටපත් කොටගෙන ඇති අතර ලොව ක්‍රියාකාරීත්වය තීරණය කරන්නේය යන ව්‍යූහවාදී ස්ථාවරයයි. සමාජ සංසිද්ධීන් යනු ‍ඓතිහාසික හා සංස්කෘතික නිර්මිකයන්ය. එහෙයින් දේශපාලනික උපාය මාර්ගය වන්නේ පවත්නා පසුගාමී කතිකා සහ සංකල්ප විසංයෝජනය කොට කතිකාව නවීකරණය කිරීමත්, “පශ්චාත්-නූතන-තත්ත්වවාදීන්” විසින් නායකත්වය දෙනු ලබන රැඩිකල් නවීකරණයේ ව්‍යාපෘතියට මතවාදී ආධිපත්‍යය පිහිටුවාලීමත්ය. මතවාදී ආධිපත්‍යය සඳහා වන තම කතිකාමය අරගලය තමන් විසින්ම හෝ තම මිත්‍ර කණ්ඩායමක් විසින් හෝ රාජ්‍ය බලය ලබා ගැනීම සඳහා කෙරෙන උත්සාහයක් සමග බද්ධ කිරීම තුළින් තමන් අපේක්ෂා කරන “සමාජ විපර්යාසය” සාක්ෂාත් කරගැනීමට මග සැලැසේ යැයි ඔවුහු විශ්වාස කරති.

(මතු සම්බන්ධයි)

කුමුදු ගේ තීරුව

ජාතිකවාදය හුදෙක් සමාජ කාංසාවන්ගේ ප‍්‍රකාශමානවීමක් ද?

“ඔබ සොයන ස්වාමියා ඔබට හමුවීම. (2) දේශපාලනය අන් තැනක” යන මැයෙන් ප‍්‍රභා මනුරත්න සහ බුද්ධික බන්ඩාර “කටු සටහන්’ හි පළ කළ ලිපිය (මුල් ලිපිය මෙහි බලන්න) ලාංකේය සමාජයේ සිංහල ජාතිකවාදය සහ බෞද්ධ ආගමික හැඟීම් වැඩී ඒම පිළිබඳ සාකච්ඡාවට ලක් විය යුතු ‍‍වැදගත් ‍කරුණු රැසක් ඉදිරිපත් කරයි. එයින් ප්‍රමුඛ ලෙස මා දකින කරුණු දෙකකි.

ඉන් පළමුවැන්න, ජාතිකවාදය සමාජ කාංසාවන්ගේ ප‍්‍රකාශමානවීමක් බව ය.

දෙවැන්න, “සිංහල ජාතිකවාදී මතවාදය දෙසට සිංහල සමාජය ගමන් කිරීම” සහ “ලාංකීය දේශපාලන සිතියම තුල ප‍්‍රධාන හා විකල්ප දේශපාලන ධාරාවල බෙදුම් රේඛාව මකා දැමීම ද” “ අප ජීවත් වන සමාජයේ ආර්ථික දේශපාලනික හා සමාජ ව්‍යුහයන් ක‍්‍රමිකව බිද වැටී යාම හේතුවෙන් ඓතිහාසිකව නිර්මානය වූ තත්වයකි” යන්නයි.

ඉහත අදහස් සාකච්ඡාවට ගැනීමට මුල පිරීමක් ලෙසින් අදහස් කිහිපයක් පහත ඉදිරපත් කරන්නෙමි.

1. ලිපියේ කතුවරුන් ද එකඟ වනු ඇති පරිදි, ජාතිකවාදය සහ ප්‍රබල ආගමික හැඟීම හුදෙක් පූර්ව-ධනේශ්වර සංසිද්ධීන් යැයි කිව නොහැකි යැයි සිතමි.

දියුණු ධනපති රටවල අදද ආගමික හැඟීම් ප්‍රබලය. මූලධාර්මික ඒවාම නොවේ. දලයි ලාමා සහ ටික්නා හාන් අනුගමනය සහ භාවනාව සහ යෝගා යනාදිය පිළිපැදීම කෙරෙහි මිනිසා ඇදී යාම මිනිසාගේ ආගමික හැඟීම ගන්නා විවිධ ස්වරූප නොවේද? එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ මිනිසා ජීවිතයේ සොයන අධ්‍යාත්මික පක්ෂයද? නූතනත්වය තුළ සිදුවූ, වේබර් දුටු “වසඟයෙන් මිදීම” තූළ තමාට අහිමිව ගිය දෙයද මිනිසා මේ යළි යළිත් සොයන්නේ? මේ අර්ථයෙන් ගත් කළ ආගමික හැඟ‍ීම මූලධර්මවාදී වීම ඇරඹෙන්නේ කොතැනින්දැයි අප විමසිය යුතුය.

සිංහල ජාතිකවාදය නායකයෙකු විසින් හුදෙක් පොළඹවා ලූ, එහි පැවැත්මට ජීවය දෙන හරයකින් තොර දෙයක්ද? ජාතිකවාදී ව්‍යාපාරයෙහි ලා සහභෘගීවන බහුජන පිරිස ඉන් කරන්නේ හුදෙක් තම සාංකාව පළකිරීමක්ද? එසේ නම්, මෙහිලා අප සමාජ සංසිද්ධියක් ලෙස ජාතිකත්වය පිළිබඳ පළකරන්නේ කුමනාකාර අවබෝධයක් ද? Continue reading කුමුදු ගේ තීරුව

කලාව

” නූතන කලාව ”සංස්කෘතියට” විරුද්ධ ව කැරලි ගැසූයේ මන්ද?” : අවරසිකභාවය පිළිබඳ කරුණ
සංස්කෘතියේ අර්බුදය:එහි සමාජීය හා එහි දේශපාලන වැදගත්කම – 2 වැනි කොටස

-හනා ආරන්ඩ්ට්

“සංස්කෘතික දෑ විනිශ්චය සඳහා සමාජීය නොවන හා අව්‍යාජ එක ම නිර්ණායකය, ඒවායේ සාපේක්ෂ ස්ථිරත්වය හා අවසන් අමරණීයත්වය පවා වන්නේ ය. සංස්කෘතික වස්තුවකැ යි අවසන් වශයෙන් කියා ගත හැක්කේ සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ පවතින්නකට පමණි. මේ පිළිබඳ වැදගත් කාරණය වන්නේ, අතීතයේ අමරණීය කෘති, සමාජීය හා පෞද්ගලික ශිෂ්ටත්වයේ හා ඊට පිරිනැමුණු තත්ත්වයේ අරමුණු වස්තූන් බවට පත් වූ වහා ම, ඒවායේ ඉතා වැදගත් හා මූලාංගික වූ පාඨකයා හෝ පේ‍්‍රක්ෂකයා ග‍්‍රහණයට ගෙන සියවස් ගණන් තිස්සේ සසල කිරීමේ ගුණය ඒවාට අහිමි විය.”

” බිත්තියේ හිලක් වැසීමට චිත‍්‍රයක් යෙදීම ප‍්‍රයෝජනවත් හා සුජාත වන්නා සේම, යම් කිසි කාල පරිච්ඡෙදයක් පිළිබඳ යමෙකුගේ දැනුම පරිපූර්ණ කර ගැන්ම සඳහා චිත‍්‍රයක් දෙස බැලීම ද ප‍්‍රයෝජනවත් හා සුජාත විය හැකිය. අවස්ථා දෙකෙහි දී ම කලා කෘතිය භාවිත කෙරුණේ යටි අරමුණු සඳහා ය. මෙම භාවිත, සුජාත වූයේ හෝ නොවූයේ හෝ, කලාව සමග නියම සංවාසය ඇති කිරීමක් නොවන බව, යමෙකු දැන සිටින තාක් සියල්ල යහපත් ය. උගත් අවරසිකයා සම්භාව්‍ය කෘති කියවන්නේ ය, නමුත් ඔහු එසේ කළේ ඔහුම දැනුවත් කෙරෙන්නේ කෙසේද යන්නට වඩා වැදගත් දේ ෂේක්ස්පියර් හෝ ප්ලේටෝ ඔහුට කීමට ඉඩ තිබුණේය යන කරුණ කොහෙත්ම නොදැන සිටීමෙන් ස්වයං පරිපූර්ණත්වය අත්කර ගැනීමේ යටි අරමුණ මගින් මෙහෙය වනු ලැබීමෙන්ය යන්න උගත් අවරසිකයා හා සම්බන්ධ අර්බූදය නොවේ.”

අප පහත පළකරන්නේ හනා ආරන්ඩ්ට් ගේ Between Past and Future නමැති කෘතියේ ඇතුලත් “The Crisis in Culture” නමැති ලිපියේ අංග සම්පූර්ණ පරිවර්තනයක දෙවැනි කොටසයි.

Continue reading කලාව