Tag Archives: සංස්කෘතිය

විමංසක පර්ෂදය, විලාසිතාව, ඖචිත්‍යය සහ සංවරය


අපගේ පාඨකයෙකු අප වෙත එවූ ඉහත ඡායාරූපයේ දැක්වෙන පෝස්ටරය කැළණිය විශ්ව විද්‍යාල භූමියේ ප්‍රදර්ශණය කෙරුණකි. (විමංසක පර්ෂදය කැළණිය විශ්ව විද්‍යාලයයේ ලියා පදිංචි ශිෂ්‍ය සංගමයක් බව එහි ජ්‍යෙෂ්ඨ භාණ්ඩාගාරික මහාචාර්ය නලින් ද සිල්වා මෙම පෝස්ටරය පිළිබඳ The Island පුවත් පතට ලිපියක් ලියමින් සඳහන් කොට තිබුණි. බලන්න Cultural Pentagon, The island, Midweek Review 2008/02/13 අපගේ මෙම ලිපිය මහාචාර්ය නලින් ද සිල්වා ගේ ඉහත ලිපිය පළවීමට පෙර ලියැවුණකි.) Continue reading විමංසක පර්ෂදය, විලාසිතාව, ඖචිත්‍යය සහ සංවරය

Advertisements

ෆින්කල්ක්‍රෝත් ගේ “මනසේ පරාජය” කෘතිය ගැන සාකච්ඡාවකට සටහන් – (5)

අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත්
අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත්
ත්‍යාගශීලී පාවාදීම ( GENEROUS BETRAYAL )
නිර්-බටහිරකරණය වූ ලෝකයක් ( A De-Westernized World)

අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත් තම රචනයේ මෙම කොටස යොමු කරන්නේ නාට්සිවාදයේ කටුක අත් දැකීම හමුවේ යළිත් එවැන්නක් සිදු නොවීම සඳහා කටයුතු කිරීමේ අරමුණින් යුනෙස්කෝව පිහිටුවීමේ කටයුත්ත මුල් කොට ගෙන සංස්කෘතිය පිළිබඳ ජගත් කතිකාවට යුනෙස්කෝව පිහිටුවීම හා බැඳුණු සාකච්ඡාව දායක වන ආකාරය විමසීමට ය. එක්සත් ජාතීන් ගේ සංවිධානය විසින් යුනෙස්කෝව ආරම්භ කරනු ලැබීම මහත් බලාපොරොත්තු දැනවූ සිද්ධියක් වීය. යුනෙස්කෝව අවධානය යොමු කළේ විද්‍යාව හා සංස්කෘතිය පිළිබඳය. නාට්සිවාදය වර්ගවාදය පිළිබඳ තම මතය සනාථ කිරීමට විද්‍යාව යොදා ගත්තේය. එය මිනිස් මනස සර්වාධිකාරයකට යට කිරීමට දෘශ්ටිවාදය යොදාගත්තේය. අනාගතය වෙනුවෙන් මෙබඳු තත්වයක් යළි උදාවීම වැළැක්වීම යුනෙස්කෝව පිහිටුවීමට එක්සත් ජාතීන් ගේ සංවිධානයේ සාමාජිකයන් මෙහෙයවූ කරුණ වීය.

එහිදී කීර්තිමත් ව්‍යුහවාදී මානව විද්‍යාඥ ක්ලෝඩ් ලෙවි-ස්ට්‍රාවුස් සංස්කෘතිය නමැති සංකල්පය සංස්කෘතීන් වශයෙන් වෙනස් කිරීමට වූ දායකත්වය සහ එහි සංකල්පීය ගම්‍යමානවීම් සහ දේශපාලන ඵලවිපාක සාකච්ඡා කිරීම ෆින්කල්ක්‍රෝත් මෙහිදී අරඹයි. ප්‍රබුද්ධ යුගයේ ජීවගුණය මත පදනම්ව ඇරඹෙන මෙම කර්තව්‍යය ඉතා ඉක්මණින් ඊටම එරෙහිව හැරවීමට ව්‍යුහවාදී මානව විද්‍යාවත් ඒ අනුව ගිය ඉතිහාසඥයන් සහ පියෙරෙ බෝඩියු වැනි සමාජ විද්‍යාඥයනුත් දායක වූ අයුරු ෆින්කල්ක්‍රෝත් විග්‍රහ කරයි.

මෙම සාකච්ඡාවේදී මතුවන තේමාවන් ගණනාවකි.
Continue reading ෆින්කල්ක්‍රෝත් ගේ “මනසේ පරාජය” කෘතිය ගැන සාකච්ඡාවකට සටහන් – (5)

කලාව හා සංස්කෘතිය සඳහා වූ නව ජාතික ප්‍රතිපත්තිය – ‘කතිකා’ අධ්‍යයන කවය

11203122_10153237182011327_640187481102645472_n

කලාව හා සංස්කෘතිය සඳහා වූ නව ජාතික ප්‍රතිපත්තිය –
ධවල පත්‍රිකාව සඳහා යෝජනා සහ නිර්දේශ සම්බන්ධයෙන් නිකුත් කර ඇති මාධ්‍ය ප්‍රකාශය පිළිබඳ යි.(එම ප්‍රකාශය සඳහා සුනිල් විජේසිරිවරධන ගේ මුහුණු පොත බලන්න.)ධවල පත්‍රිකාව ක් යනු සාමාන්‍ය යෙන් රජයක ප්‍රතිපත්තියක් සම්පාදනය සඳහා පෙර ගමන් කරුවෙකු ලෙස ඉදිරිපත් කරන අධිකාරවාදී බලයක් කියා පාන ලියවිල්ලකි, යෝජනාවලියකි. මෙම ධවල පත්‍රිකාව ඉදිරිපත් කරන්නේ ස්වේච්ඡාවෙන් බව කියැවෙයි. ඒ අර්ථයෙන් ගත් කළ මෙය පිටතින් සම්පාදනය වන ප්‍රතිපත්තියක් රජයට පිළිගන්වන්නට දරන උත්සාහයකි. වෙනත් අර්ථයකින් කියතොත් එය කලාව හා සංස්කෘතිය පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයට ඒ වෙනුවෙන් පෙනී සිටින රජයේ නොවන පිරිසක් ඉදිරිපත් වීමකි. එය විසින්ම ගත් කළ එය යහපත් දෙයක් විය හැකිය. ආර්ථිකය පිළිබඳ නව ලිබරල්වාදී න්‍යාය පත්‍රයකට අනුව කටයුතු කරන මිලින්ද මොරගොඩ ගේ pathfinder ආයතනය කලක සිට ලංකාවේ රජයේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයට මැදිහත් වීම් කරමින් සිටියි. එය ජාත්‍යන්තර ආධාර ලබන රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයකි. ඉතින්, කලාව හා සංස්කෘතිය සම්බන්ධයෙන් මෙබඳු මැදිහත් වීමකට පිරිසක් තම ධනය, ශ්‍රමය සහ කාලය යොදා ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වීම නරක දෙයක් යැයි කා හටවත් කිව හැකිද? (මේ සඳහා කිසිවෙකු අරමුදල් නොසැපයූ බව ඊට සම්බන්ධ අයෙකු අන්තර්ජාලයේ ප්‍රකාශ කොට තිබිණැයි වාර්තා වෙයි.) Continue reading කලාව හා සංස්කෘතිය සඳහා වූ නව ජාතික ප්‍රතිපත්තිය – ‘කතිකා’ අධ්‍යයන කවය

මේ මාගේ ගමයි (1 කොටස ): රුචිය හා දේශපාලනය – කුමුදු කුසුම් කුමාර

කාන්ට්
කාන්ට්
අශෝක හඳගමගේ මේ මාගේ සඳයි සිනමා කෘතිය පිළිබඳ මෙම සාකච්ඡාවට දායක වූ මෙම ලිපි පෙළ බලය සඟරාවේ 2001- 2002 වර්ෂ වල පලවු අතර ඒවා එලෙසින්ම මෙහි පල කරමු.

x කණ්ඩායම විසින් අශෝක හඳගමගේ මේ ‘මගේ සඳයි‘ චිත‍්‍රපටය පිළිබඳව ‘අංශක බිංදුවේ සෞන්දර්ය වියමන‘ යන මැයෙන් ප‍්‍රකාශයක් කර තිබිණ (බලය, සැප්තැම්බර් 2001). එම ප‍්‍රකාශයේ හරය මා තේරුම් ගත්තේ මෙසේය. අශෝක හඳගමගේ ‘මේ මගේ සඳයි‘ සංකල්ප අගතීන්ගෙන් මිදී තැනූ චිත‍්‍රපටයකි. එනිසා, ලාංකීය ගමේ මිනිස් සබඳතා ‘පිළිබඳ ඇත්ත ඇති සැටියෙන් ඉන් නිරූපණය කෙරෙයි. මෙම ප‍්‍රකාශය ගොඩනැංවීමේදී x කණ්ඩායම පළ කරන තවත් වැදගත් මත දෙකකි. ඉන් පළමුවැන්න, ‘සෞන්දර්ය යනු මිනිසා විසින් සාමාන්‍ය ජන ජීවිතයෙන් වෙන් කොට ගොඩ නගන ලද්දකි. ‘ යන්නයි. දෙවැන්න, මෙතෙක් කල් ලාංකීය කලාකරුවන් විවිධ බටහිර සෞන්දර්ය/සිනමා න්‍යායයන් හිස දරාගෙන කලා කෘති නිර්මාණය කළ ද හඳගම ‘මේ මගේ සඳයි‘ ඒ සියල්ලෙන් මිදී නිර්මාණය කර ඇත, යන්නයි. Continue reading මේ මාගේ ගමයි (1 කොටස ): රුචිය හා දේශපාලනය – කුමුදු කුසුම් කුමාර

‘බමරවළල්ල‘ හාසකාණුකරණයකි – ප්‍රේක්ෂක

බමරවළල්ල
බමරවළල්ල

“………මෙම චිත්‍රපටිය ෆ්‍රොයිඩ් විග්‍රහ කළ “මානව මනස” පිළිබඳ සත්‍යය ප්‍රකාශ කරන්නක් ද? ‘යටි – සිත’ පිළිබඳ ෆ්‍රොයිඩ්ගේ සංකල්පීකරණය කියන්නේ අපි නොදන්නා ව්‍යුහයන් අපේ චර්යාව තීරණය කරන බවයි. මනෝවිද්‍යාව ජීවිතය පිළිබඳ සත්‍යය කියන්නේ ද? එය මානව පැවැත්ම පිළිබඳ තවත් එක් අර්ථකථනයක් පමණක් නෙවේද? ෆ්‍රොයිඩ්ගේ මනෝවිද්‍යාව “අසාමාන්‍ය චර්යාව” පිළිබඳ අදහස ගොඩනගා ගන්නේ “සාමාන්‍ය” යන්න පළමුව ගොඩනඟා ගෙන ඊට ප්‍රතිපක්ෂව නොවේ ද? චිත්‍රපටියේ එන ‘පොඩි එකා’ මානව ආශාව නියෝජනය කරන “ප්‍රාථමික යටි සිත” නිරූපණය කරන්නේ යැයි ඇතැම් විචාරකයෙක් කීය. මෙම යටි සිත, නියෝජනය කරන “ප්‍රාථමික” ‘සරල”, “නූගත්” මානව ආශාවන් ජය ගැනීම හුදු පාසැල් අධ්‍යාපනය ලබා ගැනීම පිළිබඳ කරුණක් ද? පාසැල් අධ්‍යාපනය නොලබන සියල්ලෝ “ප්‍රාථමික යටි සිත” විසින් මෙහෙයවනු ලබන්නෝද?”

‘බඹර වළල්ල’ චිත්‍රපටය සමාජයේ පුළුල් සාකච්ඡාවක් ඇති කළේය. එයට හේතුව එය බහුඅරුත් දක්වන චිත්‍රපටයක් වීමයි. විවිධ අය බඹර වළල්ල තුළ තම තමන්ට කැමති දේ දුටහ. ඇතැමුන්ට එය සමාජ යථාර්ථය නියෝජනය කළේය. තවත් අයෙකුට එය මානව යථාර්ථය විදහා දැක්වීය. තවත් කෙනෙකුට එය යටි සිත පිළිබඳ ෆ්‍රොයිඩියානු සත්‍යය විචිත්‍රවත් කළේය. Continue reading ‘බමරවළල්ල‘ හාසකාණුකරණයකි – ප්‍රේක්ෂක

මහගම සේකර, පාරිභෝජනවාදය හා සංස්කෘතිය- කුමුදු කුසුම් කුමාර

“සේකර ලංකාවේ නූතන යුගයේ සිදුවෙමින් පැවතී ඇති විපර්යාසයන් – මිනිසා ගමෙන් නගරයට එන අත්දැකීම, නාගරීකරණය, කාර්මීකරණය, නිලධාරීවාදය හරහා ධනවාදය පැතිරීම, ඒ තුළ ස්වාර්ථ සාධනය, පාරිභෝජනවාදය, වැනි වාණිජ්‍යකරණය තැනී ඒම, බුර්ෂුවා නොහොත් තම සැපත පතාම කටයුතු කරන මැද පන්තික චින්තනය, ජීවන රටාව සමාජය තුළ පැතිරී යාම – යනාදිය පිළිබඳව අතිශයෙන් සංවේදීව ඒ පසුබිම තුළ සමාජීය සත්වයෙකු වශයෙන් ඒ විපර්යාසයට මැදිව ඊට හසුවී ගසාගෙන නොයන්නට තමා තුළ ඇතිවන අරගලය කවි කැඩපතක් ලෙස අප හමුවේ තබනවා. ඒ තුළ අපේ සැබෑ රූපය දකින්නට අප ජීවත්වන සමාජයේම ජන කොටස් සමාජ විෂමතාවයේ පීඩනයෙන් පරිපීඩිතව සිටීමේ, ඊට අප ඉඩ හැරීමේ ඇති ම්ලේච්ඡකම, සිතීම සඳහා අප හමුවේ තබනවා. මෙසේ වර්ධනය වන පුද්ගලවාදය, ස්වාර්ථසාධනය මුල්කරගත් බුර්ෂුවා චින්තනයත්, සමාජයේ පොදු යහපතක් පිළිබඳ අප හැම තුළ තිබිය යුතු අඩු වැඩි වශයෙන් ඇතිවන අරගලය සේකර ගවේෂණය කරනවා. ස්වාර්ථ සාධනය මතු වී, පොදු යහපත යටවීගෙන යන විට සමාජයේ ඇතිවන මිනිස් ගුණ පිරිහීම දුටු ඔහු ඒ පිළිබඳව සිතන්නට ඔහුගේ කවිය අපට පිරිනමනවා. අපට අහිමි වීගෙන යන අපේ හෘදය සාක්ෂිය ඔහු කවි කොට අපේ හදට, මනසට ඇතුළු කරනවා. තමාගේ ආත්ම ගවේෂණය තුළින් ඔහු අපේ ආත්ම ගවේෂණයට අපව කැඳවනවා. ආත්ම ගවේෂණයට මිනිසුන් තුළ ඇති හැකියාව අවදිකරනවා. මෙම ආත්ම ගවේෂණය ඇතුළු හදට හැරීමෙන් පුද්ගල විමුක්තිය පතා සමාජයෙන් අබිනික්මන් කිරීමෙන් කෙලවර වන්නක් නොවෙයි. තමාගේ සිත විමසමින් තමා හා සමාජය අතර ඇති සම්බන්ධතාවය විමසමින් කෙරෙන්නක්. වාණිජකරණය උදාවන සමාජයක සමාජ චිත්තය වසා පැතිර යන බුර්ෂුවා චින්තනය ස්වාර්ථ සාධනය පරදවා මනුෂ්‍යභාවයේ විශිෂ්ඨකම රැකගන්නට නම් ‘පොදු යහපත’ පිළිබඳ කරුණු දිගින් දිගටම සමාජ දේශපාලන කතිකාව මැදට ගෙන ආ යුතු බව සේකර තම කවියෙන් මතු කළා. Continue reading මහගම සේකර, පාරිභෝජනවාදය හා සංස්කෘතිය- කුමුදු කුසුම් කුමාර

ජාතිකවාදයට සහ අගතියට එරෙහිව ප්‍රබුද්ධත්වයේ ලිබරල් මානවවාදය සහ විචාර බුද්ධිය

ජාතිකවාදයට එරෙහි කතිකාව ජාතිකවාදී කතිකාවේම අන්තවාදී ස්වරූපය ගැනීමේ අවදානම

ස්ට්‍රස්බර්ග් හි කැතීඩ්ර්ල් දේවස්ථානය
ස්ට්‍රස්බර්ග් හි කැතීඩ්ර්ල් දේවස්ථානය ඇතුළත දැක්මක්
නූතන යුරෝපීය ජාතිකවාදී කතිකාව වර්ධනය වන ආකාරය රචනයේ පහත පළවන කොටසින් ෆින්කල්ක්‍රෝත් තව දුර සාකච්ඡා කරයි. මේ ඒ පිළිබඳ කෙටි ප්‍රතිචාරයක් සහ සහ හැඳින්වීමකි.

ෆින්කල්ක්‍රෝත් එම සාකච්ඡාව අරඹන්නේ අගතිය පිළිබඳ ජාතිකවාදී කතිකාව තුළ ඇතිවූ විවාදය ඉදිරිපත් කරමිනි. ප්‍රංශ ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන් මෙන්ම ජර්මානු රොමෑන්ටික්වාදීහු ද ප්‍රබුද්ධත්වයේ භාෂාව තුළ අවමානයෙන් සැළකූ අගතිය පිළිබඳ අදහස පුනරුත්ථාපනය කිරීමට යොමු වූහ.

මෙහි ලා ෆින්කල්ක්‍රෝත් ගේ සාකච්ඡාව න්‍යායිකව ගැඹුරු කරණු වස් ගැඩමර් අගතිය පිළිබඳ ගොඩ නඟන අදහස් සැකෙවින් ඉදිරිපත් කරන්නට අපි කැමැත්තෙමු.

ගැඩමර්
ගැඩමර්
අගතිය පිළිබඳ ගැඩමර්

අගතිය සහ විචාර බුද්ධිය ප්‍රතිපක්ෂයන් ලෙස සැළකීමේ නූතනවාදී ගැටළුවෙන් මිදීමේ මඟක් ලෙස ගැඩමර් ගේ දාර්ශනික අර්ථවිවරණවේදය අගතිය (prejudice) යන පදයෙහි ඇති පූර්ව විනිශ්චය යන අරුත මතු කරගත් බව සඳහන් කරනු වටියි. ගැඩමර්ට (Truth and Method) අනුව අපට වටහා ගැනීමට තිබෙන දෙයට අප විවෘත කරන්නේ අපේ පූර්ව විනිශ්චයන් මය.

පූර්ව විනිශ්චයන් යනු අපේ පූර්ව අර්ථ විවරණීය පිහිටි බවයි. හෛයිඩෙගර් අවබෝධයේ ‘පූර්ව-ව්‍යුහ‘ එනම් අර්ථවිවරණය කළ යුතු හෝ වටහා ගත යුතු දේ ප්‍රාරම්භක ආකාරයකින් ග්‍රහණය කරගැනීමට ඉඩ සළසන පූර්වාපේක්ෂණ ව්‍යුහයන් යනුවෙන් තම Being and Time කෘතියේ සුවිශේෂ ආකාරයෙන් සම්පාදනය කළේ මෙම අදහසයි. පූර්වාපේක්ෂණ ව්‍යුහයන් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ වටහාගැනීම යන්නට හැමවිටම ‘සම්පූර්ණකිරීමේ අපේක්ෂණය‘ක් පටලැවී ඇති බවයි. එනම් වටහා ගත යුතුව ඇති දේ හැම විටම වටහා ගත හැකි දෙයක් එනම් සංගතික සහ එහෙයින් අර්ථවත් වන සමස්තයක් ලෙස සැදුම් ගන්නේය යන සංශෝධනය කල හැකි පූර්වප්‍රස්තුතය හා පටලැවී ඇති බවයි.

අදාළ කරුණකට අපේ පූර්ව විනිශ්චයන් විවෘත වන්නේ එම පූර්ව විනිශ්චයන් ම සංශෝධනය වීමේ හැකියාව ඇති ඒවා වන ආකාරයෙනි. එය හැමවිටමත් වත්මන් සැළකිල්ලන්ට සහ ඵල ප්‍ර යෝජනයන්ට දිශානතිගතව ඇත සහ විවාදයට තුඩු දී ඇති කරුණ සමග සංවාදයට එළඹීමට අපට ඉඩ සළසන්නේ එම වත්මන් සැළකිල්ලන් සහ ඵල ප්‍ර යෝජනයන් ය යන අර්ථයෙන් අතීතයට අයිති පවා හැම අර්ථකථනයක්ම අවශ්‍ය යෙන්ම ‘පූර්ව විනිශ්චයමය‘ වෙයි.

වටහාගැනීමෙහි පූර්වවිනිශ්චයමය ස්වභාවය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ අප වටහා ගන්නා හැම විටම අපේ ස්වයං-අවබෝධය සහ විවාදයට තුඩු දී ඇති කරුණ වටහාගැනීම යන දෙකම වටකොට ගන්නා සංවාදයක අප පටලැවී ඇති බවයි.

මෙලෙස දැනුම ලබා ගැනීමේ නීත්‍යානුකූල ප්‍රභවයන් ලෙස අධිකාරය සහ සම්ප්‍රදායේ භූමිකාව පිළිබඳ සාධනීය ඇගයිමට ලක් කිරීමක් ඇතිවීම ගැඩමර් අගතිය පුනරුත්ථාපනය කිරීමේ එක් ඵල විපාකයක් ලෙස සළකනු ලැබේ. වටහා ගත යුතුව ඇති දේ විවෘත කිරීමෙහි ලා ඒවා තීරණාත්මක භූමිකාවක් ඉටුකරන තාක් තරමට සහ එම ක්‍රියාවලියෙහි ලා ඒවාමත් ප්‍රත්‍යක්ෂ වන තාක් තරමට වටහාගැනීමේ සංවාදයෙහිදී අපේ අගතීන්, පූර්ව විනිශ්චයන් පෙරට එයි. එපරිද්දෙන් අපේ අගතීන් අපට විද්‍යාමාන වත්ම ඒවා ඒවායේ වාරය පැමිණි විට ප්‍රශ්න කරණු ලැබීමට ලක් කිරීමෙහි ලා කේන්ද්‍ර ගත විය හැකිය.

ෆින්කල්ක්‍රෝත් ඉදිරිපත් කරන නූතන යුරෝපීය ජාතිකවාදී කතිකාව පිළිබඳ සාකච්ඡාවේදී ප්‍රබුද්ධත්ව ව්‍යාපෘතියේ මතවාදයට ප්‍රතිචාර දක්වන ප්‍රංශ ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන් මෙන්ම ප්‍රංශ සංස්කෘතික ආධිපත්‍යයට ප්‍රතිචාර දක්වන ජර්මානු රොමෑන්තිකවාදීන් ගේද මතවාද පසුබිමෙහි අගතිය සහ විචාර බුද්ධියද, ජාතික සංස්කෘතික ප්‍රභවයන් සහ විශ්වීය වටිනාකම් ද පසමිතුරු ප්‍රතිපක්ෂ ලෙස ගැනීම විමසනු ලැබෙයි.

ජාතික හැඟීම් කිසියම් අවිඥාණක නිර්ණය කිරීමක ප්‍රථිඵලයක් ලෙස එක් පිළක් සොයා ගනිද්දී එය එසේ නොව නිදහස් තෝරාගැනීම පිළිබඳ කාරණයක් යැයි අනෙක් පස විසින් අවධාරණය කෙරෙයි.

එදිනෙදා ජීවිතය සංස්කෘතියේ භූමිය වශයෙන් ගැනීම ජාතිකවාදී දෘෂ්ටියයි. ජාතිකවාදය අවධාරණය කළ තව අදහසක් නම් පොදු ජන මනස සමග බද්ධ වීමේ, ජනපිය ප්‍රඥාවට සමීප වීමේ අවශ්‍යතාවයි.

මේ අදහස් අප දකින පරිදි සම්භාව්‍යවාදයට එරෙහි පශ්චාත් නූතනවාදී කතිකාවද වැළඳ ගැනීම උත්ප්‍රාස ජනකය.

ආගම මානවයන්ට මනසේ ජීවිතය පිළිබඳ ශාපයත් ගෙන ආවේ යැයි විවේචනයක් ක්‍රිස්තියානි දහම ආරම්භයේ සිටම වීය යන්නෙන් කියවෙන්නේ ආරම්භයේදී ප්‍රබුද්ධත්වයට මඟ පෑදුවේ ආගම ය යන්නයි.

ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන්ට අනුව විශ්වීය මානව ස්වභාවයක් මෙන්ම ස්වායත්ත අධ්‍යාත්මික ජීවිතයක් ද විය නොහැක්කකි. මෙම ප්‍රතිවිප්ලවවාදී විවේචනය එල්ල කෙරෙන්නේ ලිබරල් මානවාදය ටය. මිනිසා අයහපතට යොමු කරන්නේ සමාජයයි යන රූසෝවියානු රොමෑන්තිකවාදය ටද ප්‍රතිවිප්ලවවාදී නෑ කමක් තිබේ.

පසු කලෙක පශ්චාත් ව්‍යුහවාදීන් විසංයෝජනය කරන්නේද මෙම ලිබරල් මානවයාය. මුලින් එයට පහර දුන්නෝ ජාතිකවාදීහු ය.

දැන් පශ්චාත් නූතනවාදීන් ජාතිකවාදයට විරුද්ධ වන විට ඔවුන් යළි පෙනී සිටින්නේ ප්‍රබුද්ධත්ව ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙන්ද නැත්නම් මිනිසා සහ සමාජය පිළිබඳ නව පශ්චාත් දර්ශනයකටද? කුමක් ද ඒ දර්ශනය හෝ න්‍යාය?

ෆින්කල්ක්‍රෝත් තර්ක කරන පරිදි ජාතිකවාදී කතිකාව මානව පැවැත්මට පසුබිම් වන අවිඥාණක දැනුමත් ඒ ගැන විග්‍රහ කිරීමට අවිඥාණයේ විද්‍යාවන් වන සමාජීය විද්‍යාවනුත් සොයා ගත්තේය. මිනිසා තම ඉතිහාසය විසින් නිශ්චය කෙරෙන්නේය යන්න ද ජාතිකවාදී මතියක් වීය.

මිනිසාට තම භාෂාවට සංස්කෘතියට පෙර විචාර බුද්ධිය සහ සදාචාරමය සත්තාවක් තිබේද?

ජාතික සංස්කෘතිය පිළිබඳ අදහසින් එල්ල වන අභියෝගය ජය ගැනිමට මානව සංස්කෘතිය පිළිබඳ අදහස ඉදිරිපත් කෙරුණි. “ප්‍රංශ සංස්කෘතියට, ජර්මානු සංස්කෘතියට සහ ඉතාලියානු සංස්කෘතියට පෙර, මානව සංස්කෘතිය තිබේ“ යැයි ප්‍රබුද්ධත්ව චින්තකයන් කියන විට ඉන් අදහස් කෙරෙන්නේ ප්‍රබුද්ධත්වය විසින් මානව සංස්කෘතියක් පිළිබඳ සංකල්පීකරණය කළේය යන අදහස මිස එක් එක් සුවිශේෂ සංස්කෘතීන් ලොව බිහිවීමට පෙර කාලානුක්‍රමික වශයෙන් මානව සංස්කෘතිය බිහි වීය යන්න විය නොහැකිය. ප්‍රංශ විප්ලවයෙන් බිහිවුණු මානව සංස්කෘතිය පිළිබඳ අදහස වැළඳගන්නට ඇති සූදානම ප්‍රංශ සුවිශේෂ සංස්කෘතියෙන් ඇති කළ එකක් නොවේද?

ෆ්‍රැන්කෝ – ප්‍රෂියානු යුද්ධය, වඩා නිශ්චිතව කියතොත් ජර්මානුවන් විසින් අල්සේස්-ලොරේන් ප්‍රදේශය යටත් කරගනු ලැබීම ජාතිකවාදයේ පදනම පිළිබඳ ආන්දෝලනය යළිත් අවුළුවා ලූයේය. ජනයා අතර ඇතිවන ජාතික හැඟීම් කිසියම් අවිඥාණක නිර්ණය කිරීමක ප්‍රථිඵලයක් ලෙස එක පසක් දුටු අතර අනෙක් පස දුටුයේ එය නිදහස් තෝරාගැනීම පිළිබඳ කාරණයක් ලෙසිනි.

එය නිදහස් තෝරාගැනීම පිළිබඳ කාරණයකි යන්න වෙනුවෙන් පෙනී සිටින පස දැන් තර්ක කරන්නේ ජාතිකවාදයට මූලය විය හැකි සම්ප්‍රදාය සහමුලින්ම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට නොව සම්ප්‍රදාය සහ තනි මිනිසුන්ගේ සවිඥාණකත්වය පැන නැගීම අතර හිඩැස ක් තිබුණා වුනත් සකස් වූ පසු මානව සත්වයන්ට සිතීමේ හැකියාව තිබුණු බව කියන්නටය. මිනිසා කිසියම් භාෂාවක ඇතුළත වසා දමන්නට පෙර, කිසියම් වර්ගයක සාමාජිකයෙකු වන්නට පෙර, කිසියම් සංස්කෘතියක භක්තිවන්ත අනුගාමිකයෙකු වන්නට පෙර, ඔහු විචාර බුද්ධිමය සහ සදාචාරමය සත්වයෙකි යි මේ පාර්ශ්වය කියයි.

මෙයින් කියන්නේ මිනිසාට පූර්ව සංස්කෘතික පූර්ව භාෂාමය විචාර බුද්ධියක් සහ සදාචාරයක් ඇත යන්නයි. මේ අදහස අප වටහා ගත යුත්තේ කෙසේද?

ෆින්කල්ක්‍රෝත් විග්‍රහ කරන පරිදි මානව ජීවගුණය ආගමේ අනාවරණය කෙරුණු සත්‍යයෙන් සහ ආධානග්‍රාහිත්වයන්ගෙන් නිදහස් කිරීම පුනරුදයේ සිට ප්‍රබුද්ධත්වය දක්වා නූතන යුගය සොයා ගිය අරමුණයි. එහි ප්‍රථිඵලය නම් ස්ථාපිත ඉගැන්වීම් වලින් විමුක්තිය ලැබ මිනිසා විචාර බුද්ධිය ට පමණක් වගකිව යුතු වීය යන අදහසයි.

මිනිසා වැඩිහිටියෙකු ලෙස මෙම විචාර බුද්ධිය අත් පත් කර ගනියි. මිනිසා ළමා වියෙන් වැඩිහිටි බවට පත්ව ඔහු පියාගේ පිහිටෙන් තොරව තමාම සඳහා සිතීමට තමා සූදානම් බව මේ අදහස ප්‍රකාශ කොට සිටියේය.

මහා කවි ගූත

ජර්මානු මහා කවි ගූත මෙම සාකච්ඡාවට අදාළ වන්නේ මෙහිදීය.

ජර්මානු මහා කවි ගූත (Goethe) පළමුව ජාතිකවාදියෙකුව සිට පසුව ජාත්‍යන්තරවාදියෙකු බවට පත්වීය. ගූත ගේ ජාත්‍යන්තරවාදය පිළිගත් ජර්මනියම අවුරුදු පනහකට පසු යළිත් ජාතිකවාදය වැළඳ ගත්තේය.

ගූතට අනුව මිනිසුන් ට සුවිශේෂ පොළොවක මුල් තිබුනත්, එක්තරා කාලයකට සහ අවකාශයකට බැඳුනත්, සුවිශේෂී භාවයේ, සහ ජාතික අර්ථයන් ගෙන් නිර්වචනය කරනු ලැබීමේ ඉරණමින් ගැළවෙන්නට ඔවුනට තවමත් හැකි වීය. ඔවුනට මෙම අවකාශය සළසා දුන්නේ සාහිත්‍යය යි. ජාතික සාහිත්‍යය පිළිබඳ අදහස වෙනුවට ලෝක සාහිත්‍යයක් නඟා සිටුවීමේ ව්‍යාපාරයක් ගූත දියත් කලේය.

ඉන් අවුරුදු පනහකට පෙර ගූත ජාතිකවාදය තදින් වැළඳගත්තෙකු වීය. එකළ සුවිශේෂී ජර්මානු කලාවක සහ සාහිත්‍යයක පැවැත්ම ප්‍රහර්ෂයෙන් යුතුව අනාවරණය කර ගත් ගූත ජාතිකත්වය මත පදනම්ව රමණීයත්වය අර්ථ කථනය කළේය.

නමුත් ඔහු පසුව ජාතිකවාදය අත හැර ජාත්‍යන්තරවාදයට හැරුණි. මානවයාට ජනවර්ගය පාදක සහ මූලික නමුත් මිනිසාට එහිම ගැලී සිටිය නොහැක. කලාකරුවා තමා අයිති ජීවගුණය ෆොල්ක්ස්ගයිස්ට් (Volksgeist) අතිරෝහණය කොට මානව සංස්කෘතිය කරා ඇදී යා යුතුය යන්න ගූත පසුව දැරූ මතය බවට පත්වීය. 1827වන විට පෙනෙන්නට ගිබුනේ ෆොල්ක්ස්ගයිස්ට් (Volksgeist) හි ආයුෂ නිම වෙමින් තිබුණු බවකි.

නමුත් අවුරුදු පණහකට පසු ජර්මන් විශ්ව විද්‍යාලය ගාම්භීරව ගූත වෙනුවට හර්ඩර් තෝරා ගත්තේය. ජර්මානු ව්‍යාප්තවාදයේ නැඟීමත් සමග ගූත ගේ ඉගැන්වීම් වල බලපෑම් ජර්මනියෙන් අතුරුදහන් ව ගියේය. එම ක්‍රියාවලිය තුළ එහි ඒකාධිපතිවාදී ශක්‍යතාව අනාවරණය කරමින් සංස්කෘතිය සම්භවයන්ගේ ඇදහිල්ලට ලඝු කරමින් ෆොල්ක්ස්ගයිස්ට් (Volksgeist ) විජයග්‍රහණය කලේය, මුලින් ප්‍රංශ ආධිපත්‍යයට එරෙහි වීමට හඳුන්වා දුන් මෙම සංකල්පයෙන් දැන් සහමුලින්ම නව ආකාරයේ අධිකාරයක් පැන නැඟුණි.

රෙනාන් ජනයාගේ වාර්ගිකත්වය අනුව ඔවුන් ජාතියකට ලඝු කොට එයට අයත් වන සේ බල කිරීමට එරෙහිව, සහ මානව විද්‍යාත්මක ලාක්ෂණිකයන් පසෙක ලා සියල්ලන්ටම පොදු වන විචාර බුද්ධිය, යුක්තිය, සත්‍යය සහ චමත්කාරය සැළකිය යුතුය යන අදහස් වෙනුවෙන් සටන් කළේය.

ෆින්කල්ක්‍රෝත් දත්වන පරිදි “ඔහු නොදුටු දෙය නම් ඔහු ඒ වෙනුවෙන් පෙනී සිටි පුද්ගල තෝරාගැනීම මත පදනම් වූ ප්‍රංශ ජාතිකවාදයේ අරමුණ තමන් ඊට එරෙහිව සටන් කළ ජර්මානු සංස්කෘතික ජාතිකවාදයේ අදහස් වලින් එන්න එන්න ම සහ නොවැළැක්විය හැකි ලෙස අපවිත්‍ර වන ආකාරයයි.“

ප්‍රංශ ජාතිකයන් ජර්මානුවන් කෙරෙහි තම වෛරය ප්‍රකාශ කරන ආකාරය හැඩ ගස්වන්නට ජර්මන් ජාතිකවාදී සංකල්ප සහ යෙදුම් උදව් වීය. ප්‍රංශ ජාතිකවාදීන් තුළ වූ ජර්මානු විරෝධය ජර්මානු සිතිවිල්ලේ විජයග්‍රහණය සහතික කළේය. ලාලසාවන් ගිනිගෙන දැවෙද්දී දෙජනයා අතර වෙනස් කම් අතුරුදහන් වීය. ජර්මානු ව්‍යාප්තවාදයට එරෙහි පසමිතුරු කම එය අනුකරණයට මඟ පෑදුවේය; සතුරා ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ ප්‍රථිඵලය අනුකරණය වීය. මෙතැන් පටන් දෙපාර්ශ්වයම කතා කළේ එකම භාෂාවයි.

ජාතිය යනු පුද්ගල අධිෂ්ඨානයන්ගේ සංගමයක් මිස ඓන්ද්‍රීය සමස්තයක් නොවන්නේය යන අදහසට තරයේ සහයෝගය දැක්වූවෝ ඩ්‍රෙයිෆුසාර්ඩ්වරු ය. මිනිසා යනු “ ඔහුගේ වර්ගයේ, භාෂාවේ, හෝ ආගමේ, මතු නොව ගංගාවන්ගේ ගමන් මගේ හෝ කඳු පද්ධතීන්ගේ දිශානතියේ හෝ වුව වහලා නොවන බව“ ඔවුහු තරයේ කියා සිටියහ.

එනම්, ප්‍රංශ විප්ලවයේ පටන් යුරෝපය දෙකට බෙදමින් සිටි ජාතිය පිළිබඳ එකිනෙක හා ගැටෙන පරමාදර්ශයන් දෙක මිනිසා සහ සංස්කෘතිය යි. මෙහි මිනිසා වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම ලිබරල් මානව වාදයේ ආස්ථානය යි. ඉතින් ඩ්‍රෙයිෆුස් (Dreyfus) පළහිලව්වේදී (කෙටි සටහනක් සඳහා පහත බලන්න) ලිබරල්වාදීන් කළාක් මෙන් අද දවසේ මිනිසා පිළිබඳ ආස්ථානයට පක්ෂපාතී වීම ප්‍රබුද්ධත්ව ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමක්ද?සංස්කෘතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම හුදු ජාතිකවාදයක් බදා වැළඳ ගැනීමක් ද? අපට ගත හැකි එකම මානවවාදී මාවත ලිබරල් මානවවාදය පමණක් ද?

ෆින්කල්ක්‍රෝත්
ෆින්කල්ක්‍රෝත්
අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත් ගේ The Defeat of the Mind (මනසේ පරාජය) කෘතිය පිළිබඳ සාකච්ඡාවකට සටහන් – සිවුවැනි කොටස

බදාදා සටහන

අගතියේ මාතෘ උණුසුම The Maternal Warmth of Prejudice

දැන් ෆින්කල්ක්‍රෝත් අගතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නන් ගේ අදහස් ඉදිරිපත් කරයි.

ප්‍රංශ ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන් මෙන්ම ජර්මානු රොමෑන්ටික්වාදීන් ද අගතිය කෙරෙහි තම ප්‍රේමය ප්‍රකාශ කළහ. හර්ඩර් අගතිය වර්ණනා කළේය. ඩි මෙත් අගතිය ජාතික මනසට සමාන කළේය. ප්‍රංශ ප්‍රතිවිප්ලවවාදීන් මෙන්ම ජර්මානු රොමෑන්ටික්වාදීන් ද අගතිය කෙරෙහි තම ප්‍රේමය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් ප්‍රබුද්ධත්වයේ භාෂාව තුළ වඩාත්ම අවමානයෙන් සැළකූ වචනය වූ අගතිය පුනරුත්ථාපනය කළහ. එපමණක් නොව අගතිය සංස්කෘතියට සමාන කිරීමෙන් ඊට ගරුත්වයක් දෙමින් හානියට අපහාසයත් එකතු කළහ. පුද්ගල විචාර බුද්ධිය නිදිගත් විට බුද්ධිරෝධනවාදය සශ්‍රීකවන්නේය යන අභ්‍යුපගමයට අභියෝගකරමින් ඔවුන් අගතිය දුටුවේ සාමුහික විචාර බුද්ධිය වර්ධනය වීමක් ලෙසිනි. ප්‍රබුද්ධත්වයේ දාර්ශනිකයන්ගේ විවේචකයන්ට අනුව ඔවුන් කළේ ජාතියක සංස්කෘතික නිධානය වන අගතීන් විනාශ කිරීමට කටයුතු කිරීම යි. ප්‍රබුද්ධත්වයේ දාර්ශනිකයන් තම ආදර්ශ පාඨය ලෙස තෝරා ගත්තේ කාන්ට් ගේ Sapere aude (සපෙරෙහ් අවුඩෙ) , දැන ගැනීමට බිය නොවන්න, නිර්භය වන්න සහ සම්මතයන්ට අභියෝග කරන්න, හෘදය සාක්ෂියට මඟ පෙන්වන්නෙකු හෝ ගතානුගතික ඒකාකාරී අදහස් වල කිහිලි කරුවේ උදව්වෙන් තොරව “ගැළපෙන්නේ යැයි ඔබ සිතන ආකාරයට ක්‍රියාකිරීමට ධෛර්ය වඩා ගන්න,“ යන්නයි. මෙහි ප්‍රථිඵලය වූයේ ප්‍රබුද්ධත්වයේ චින්තකයන් ජනයාට අධ්‍යාපනය දෙන්නේ යැයි කියමින් ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙන් ඔවුන් ඉරා වෙන්කළ බවට චෝදනා නැඟීම යි; මිථ්‍යාව හෝ දෝෂය පිටුවහල් කිරීමේ නාමයෙන් ඔවුහු ඉතිහාසය එළවා දැමූහ යි චෝදනා නැඟීම යි. ඔවුන් සිතා සිටි පරිදි ජනතාවට විමුක්තිය දෙනවා වෙනුවට ඔවුන් තම මුල් වලින් උදුරා දමන්නට ඔවුන් සමත් වීයැයි චෝදනා නඟන ලදී. Continue reading ජාතිකවාදයට සහ අගතියට එරෙහිව ප්‍රබුද්ධත්වයේ ලිබරල් මානවවාදය සහ විචාර බුද්ධිය

විප්ලවවාදීන්ගේ ජාතිය සහ සම්ප්‍රදායවාදීන්ගේ ජාතිය: මානව සංස්කෘතිය සහ ජාතික සංස්කෘතිය

බදාදා සටහන

අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත් ගේ The Defeat of the Mind (මනසේ පරාජය) කෘතිය පිළිබඳ සාකච්ඡාවකට සටහන් – තෙවැනි කොටස
අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත්
අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත්

ෆින්කල්ක්‍රෝත් ගේ රචනය සාකච්ඡා කරන්නේ මනසේ ජීවිතය මුල්කරගත් සංස්කෘතිය යන අදහස යටපත්කොට ගෙන එදිනෙදා ජීවිතය පදනම කරගත් සියලු දේ සංස්කෘතික ය යන අදහස ජයගැනීමේ සංසිද්ධිය යි. මෙහිදී නූතනත්වය තුළ ප්‍රංශය මුල් කොට ගෙන පැන නැඟුණු ප්‍රබුද්ධත්වයේ කතිකාව මත සංස්කෘතිය පිළිබඳ සංකල්පීකරණය පැණ නැඟෙන අතර ඊට එරෙහිව යමින් ජර්මනිය මුල් කොට ගෙන ජාතිකත්වය සහ ජාතිය පිළිබඳ සංකල්පීකරණය බිහිවීම ෆින්කල්ක්‍රෝත් සාකච්ඡා කරනු අපි මෙම සටහන් මාලාවේ පෙර කොටස් වලදී දුටුවෙමු. පහත ඉදිරිපත් කෙරෙන ඊළඟ කොටසේ කියවිය හැක්කේ ඉහත සිදුවීම් හා සමගාමීව ප්‍රංශය තුළ දැකගන්නට ලැබුණු විප්ලවවාදීන් සහ සම්ප්‍රදායිකවාදීන් අතර අදහස් පිළිබඳ ඇතිවූ ගැටුමයි. මෙහි විවාදයට තුඩු දුන් මූලික අදහස වූයේ ‘ලොව සිටින්නේ මිනිසා නමින් හැඳින්වෙන එක් සත්ත්ව වර්ගයක්ද? නැතහොත් මිනිසුන්ගෙන් සැදුම් ගත් බහුවිධ මානවීයත්වයක් ද?‘ යන්නයි. ප්‍රංශ විප්ලවවාදීන් ද ජාතිය පිළිබඳ සංකල්පය ඉදිරිපත් කළෝය. ඒ රජු ගේ සහ පල්ලියේ පාලනයෙන් මිදුණු නිදහස් පුද්ගලයන්ගේ සංගමයක් ලෙස සාමුහික ගිවිසුමක් මත ව්‍යවස්ථාවක් පිහිටුවා ගොඩ නැඟෙන ඓහික රාජ්‍යයක් පිළිබඳ අදහස ලොව ස්ථාපිත කිරීමේ අරමුණින්. මෙයට ගතානුගතිකවාදීන්, සම්ප්‍රදායවාදීන් එරෙහි වන්නේ නව ව්‍යවස්ථාපිත නීති මගින් ඉතිහාසය සහ සිරිත් විරිත් සැණෙන් මකා දැමීම යථාර්ථවාදී නොවන බවට භාෂාවේ පැවැත්ම පදනම් කර ගනිමින් තර්ක කරමින්. මිනිසා පිළිබඳ විශ්වීය සංකල්පය ඉදිරිපත් කිරීමෙන් විප්ලවවාදීන් මානව සංස්කෘතියක් පිළිබඳ අදහස ඉදිරියට ගෙන ආවේ නම් සංස්කෘතිය ජාතිය මත පදනම් වන්නකි යන අදහස ඉදිරිපත් කිරීමෙන් සම්ප්‍රදායවාදීහු සංස්කෘතිය ජාතික සංස්කෘතියට ලඝු කළහ. අද වන විට පශ්චාත් නූතනවාදීන්ද විශ්ව මානව සංස්කෘතියක අදහසට විරුද්ධව හැම දේම සංස්කෘතික යැයි යන අදහස බදා වැළඳ ගැනීමෙන් වට රවුමෙන් විත් ජාතිකවාදීන්ගේ ස්ථාවරයට ඒම ඉතිහාසයේ සරදමක් නොවේද? ලංකාව තුළත් මෙම සාකච්ඡාවේදී ජාතිකාවාදීන් ද පශ්චාත් නූතනවාදීන්ද සිටින්නේ එකම ඔරුවේය.


(මෙම සටහනෙහි ෆින්කල්ක්‍රෝත් ගේ අදහස් වලින් වෙන් කොට අපගේ අදහස් ඇතුළත් ඡේද ඇද අකුරින් දක්වා ඇත.)

ෆින්කල්ක්‍රෝත් මෙසේ කියයි:

බහුවිධ අර්ථයෙන් මනුෂ්‍යප්‍රජාව පිරිහීම

මේ එකම සමයේදී ප්‍රංශය විප්ලවයේ ක්ෂතියෙන් යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් තිබුණු අතර සම්ප්‍රදායික චින්තකයන් ජැකොබින්වාදීන්ට චෝදනා කළේ ජාතික ජීවගුණය වියුක්ත න්‍යායන්ගෙන් කෙළෙසමින් සිටින බවයි.

විප්ලවාවදියෝ “ ජාතිය දිගුකල් දිනේවා!“ යන සටන් පාඨයත් සමඟින් පූර්ව විප්ලවීය පාලක තන්ත්‍රය විනාශ කොට තිබූ බව ඇත්තය.

නමුත් ෆින්කල්ක්‍රෝත් දක්වන පරිදි ඔවුන් ජාතිය යනුවෙන් අදහස් කළේ සමානාත්මතාව පදනම් කරගත් පාලනයකි. සීයෙස් ගේ වචන වලට අනුව ජාතිය යනු පොදු නීති යටතේ ජීවත් වන සහ එකම ව්‍යවස්ථාදායක මණ්ඩලයක් විසින් නියෝජනය කරනු ලැබෙන සාංගමිකයන්ගේ සමූහනයකි. විප්ලවවාදීන් මෙලෙස – සාංගමිකයන් – යන එක් වචනයකින් අවුරුදු දහස් ගණනක සමාජීය සහ දේශපාලන සබඳතා මකා දැමූහ යැයි ෆින්කල්ක්‍රෝත් කියයි. ජාතිය යන්නේ නාමයෙන් මෙහි ලා සිදුවූයේ සාහසික ලෙස ජාතික ඉතිහාසය අහෝසි කිරීමයි.

ෆින්කල්ක්‍රෝත් කියන පරිදි මෙය සැබැවින්ම සිදුවිය හැක්කක්ද? විප්ලවයක් යන්නෙන් අපේක්ෂා කරන්නේ එය විය හැකිය. නමුත් අවුරුදු දහස් ගණනක සමාජීය සහ දේශපාලන සබඳතා ඒවා කොතරම් පීඩා කාරී වුවත් පරම්පරානුගතව ජීවත් වන මිනිසුන්ගේ සිත් සතන් තුළින් පුරුදු තුලින් එකවර මකා දැමිය හැකිද? යන්න සිතා බැලිය යුතුය. ජාතික ඉතිහාසය බලෙන් සැනෙන් අහෝසි කළ හැකිද? විප්ලවයකට එවැනි වෙනස් කම් සඳහා නීති රීති පැණවිය හැකිය. විප්ලවයක් මිනිසුන්ගේ සිරිත් විරිත් වෙනස් කිරීමට ආරම්භයක් විය හැකිය. හරියටම සමාජවාදී විප්ලවවලටත් ප්‍රංශ විප්ලවයටමත් සියලු මිනිසුන්ගේ ආගමික විශ්වාස සහමුලින් වෙනස් කිරීමට නොහැකි වූවා මෙනි. නමුත් තමන් ආගමකට අයිති යැයි කියන ජනගහණය අඩුවී තිබේ. තමන් ආගමික යැයි කියූවද එයින් ආයතනගත ආගම අදහන්නේ ඉතාම සුළු පිරිසකි. නමුත් ආගම නොඅදහන පිරිස් හෝ නිතිපතා පල්ලි නොයන පිරිස් වෙනස් ආකාරයේ විශ්වාසයන් අදහන්නේ නැද්ද? යන්නද විමසා බැලිය යුතුය. අද ඇති ප්‍රධාන වෙනසක් නම් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයේ මිනිසුන්ගේ ඇදහීම් රාජාණ්ඩුවේ හෝ ආගමේ බලපෑමෙන් නිදහස් ව කළ හැකි වීමයි. නමුත් මතවාදය මාධ්‍ය හරහා කරන සියුම් බලපෑම අති මහත් ය. ධනවාදය පිළිබඳ මිනිසුන් තුළ ඇති විශ්වාසය එබඳු එකකි. Continue reading විප්ලවවාදීන්ගේ ජාතිය සහ සම්ප්‍රදායවාදීන්ගේ ජාතිය: මානව සංස්කෘතිය සහ ජාතික සංස්කෘතිය

සරච්චන්ද්‍ර උන්නැහේගේ දෙවනි මරණය

සරච්චන්ද්‍ර උන්නැහේගේ දෙවනි මරණය
සරච්චන්ද්‍ර සයිමන් නවගත්තේගම සමග
සරච්චන්ද්‍ර සයිමන් නවගත්තේගම සමග
සරච්චන්ද්‍ර කියන්නේ අපේ රටේ මහාර්ඝ වස්තුවක් කියලයි මගී අහල කියෝල තියෙන්නෙ. උන්නැහේ ගැන කතාබහ කරන්න මගීලට තියන දැනුම මොකක්ද කියලත් වෙලාවකට හිතෙනවා. රතු පස්වලයි, ජූලි කලබලයි, වයඹ කලබලයි ගැනම හිත හිතා ලියන්නයි, කියන්නයි සිද්ධ වුනු මගීලට සරච්චන්ද්‍ර උන්නැහෙ ඔලුවට ආවෙ හේතුවකුත් එක්ක. උන්නැහේගෙ සියවෙනි උපන්දින සංවත්සරේ තියෙන්නේ 2014 ජූනි 03 දාටලු නේ. ඒක ගැනනම් පත්තරවල විස්තර වගයක් තියනව මගී දැක්කා. ආණ්ඩුවෙ සංස්කෘතිය භාර ආමතිතුමාට ජනාධිපතිතුමා උපදෙස් දීලා තියනවා කියන්නෙ එන අවුරුද්ද වෙනකල් සරච්චන්ද්‍ර උන්නැහෙගේ නාට්ටිය ගැන රට පුරා කතා පවත්වන්න කියල. අලුත් නාට්ටිය හදලා ඒවාත් අලුත් පරම්පරාවලට පෙන්නන්න කියලා. හැබැයි මගී නම් තාම දැක්කේ නෑ සරච්චන්ද්‍ර උන්නැහෙගේ ඔය කියන සියවෙනි උපන්දිනේ වෙනුවෙන් කොරපු හරිහමන් වැඩ පිළිවෙලක්. ඔය ආණ්ඩුවෙ සංස්කෘතික වැඩ හොර රහසෙම කරනවද කියලා මගීට නම් දැනුමක් තේරුමක් නෑ. දැන් ඉතින් මාස තුනක් ඉවරයි. තව මාස නමයක්ම තියෙන්නෙ එන අවුරුද්ද වෙන කල්. මොනව හරි දෙයක් හෙට අනිද්දට සිද්ධ වෙයි කියල මගීල දතකට මැදගෙන බලන් ඉන්නව ඉතිං. එහෙම නැතුව සරච්චන්ද්‍ර නෝනට පැමිණිලි කොරන්නයැ.

සරච්චන්ද්‍ර උන්නැහෙ කියන්නේ මොනතරම් වටින වස්තුවක්ද කියලා මේ රටේ සාමාන්‍ය මිනිස්සුන්ට මතක් කරල දෙන්න ඕන කමක් තියෙනවායැ. උන්නැහෙලා, මාදුලුවාවේ නායක හාමුදුරු ගොල්ලෝ ඇත්ත කථා කළා කියලා ධර්මිෂ්ඨ ආණ්ඩු සලකපු විදිය බුලර්ස් පාරේ බෞද්ධ සමිති සම්මේලන හෝල් එක ලඟ තියෙන කාණු වලට අදත් මතක ඇති මගේ හිතේ. ඒ පාපකර්ම වලට හවුල් වෙච්ච ඇමතියෝ එතකොට ඔය මොකක්ද සේවක සංගමේ මොකක්ද ඔව් ඔව් ජාතික සේවක සංගමේ කෙරුම්කා‍රයෝ වැඩිදෙනෙක් ධර්මිෂ්ඨ ලොක්කොත් එක්කම වැලිගම් ගිහින් උනාට, තව කෙරුම්කා‍රයෝ දැනටත් ලොක්කෝ වෙලා ජනාධිපතිතුමාගේ අත් දෙක ශක්තිමත් කරන්නේ ඔය යස අපූරුවට. අනිච්චං දුක්ඛං සංසාරේ කිව්වාලු. කලකදි වහලු කලකදි රහ වෙනවාලූ කියලා තියෙන්නේ කට කහනවට යැ. ඕන් ඒකෙන් මේකෙන් මගීට කියන්න ආපු කතාවත් අමතක වුනානේ. සරච්චන්ද්‍ර උන්නැහෙගේ උපන් දිනේ වගේම උන්නැහෙගේ අපිට නැති වෙච්ච දවසත් පහු වුනානේ පසුගිය අගෝස්තු 16 වෙනිදා. අනේ ඉතින් අවුරුදු දාහතක් ගෙවිලා ගියාද කියලත් හිතෙනවා. 96 දී නැති වෙච්ච උන්නැහේ ගැන මගීට මහා අරුම පුදුම ලියවිල්ලක් හම්බවුනානේ කියවන්න. දිනපතා පත්තරේක. මොකක්ද පත්තරේ? හරි රිවිර කියන පත්තරේට රත්නපුරේ පැත්තේ කවිකාර මහත්තැන් කෙනෙක්. කොඩිතුවක්කු වගේ නමක් තියෙන උන්නැහේ කෙනෙක්. සරච්චන්ද්‍ර උන්නැහේ ආපහු ඝාතනේ කොරනවද කියලා මගීට නිකමට කල්පනා වුනා එතුමාගේ ලියුම් කඩදහි දෙකක් කියෙව්වම. අඟහරුවාදා දවස් තුනක ඔය තිබුනෙ සරච්චන්ද්‍ර උන්නැහෙගේ ගැනයි පේරාදෙනිය ගැනයි. ඒ මදිවට උන්නැහේ තමන්ගේ නමගම වෙනස් කරපු එක ගැන පවා ඔය කවිකාර මහත්තැන් ලියල කියලා තිබුණ. අනේ ඉතිං මගීල වගේ පුරුතග්ජනයින්ට ඔය කවිකාර මහත්තැන්ල පත්තර පිටු පුරවලා ලියන කියන මළගිය ඇත්තෝ නවකතාවේ නැතෙයි කියන බෞද්ධ අනිත්තියතා දැක්මද මොකක්ද කියන එක වගේ දේවල් ගැන මහා දැනුමක් කොයින්ද? ඒවා ගැන කියෝල බලලා උන්නැහේල කියන කොරන කාරණාවල ඇත්තක් නැත්තක් තියනවාද කියලා මගීලටවත් තේරුම් බේරුම් කරලා දෙන්න පුලුවන්. සරච්චන්ද්‍ර උන්නැහේගෙම ගෝල බාල ආචාරිය, මහාචාරිය උත්තමයෝ හතර පස් දෙනෙක් මත් ඉන්නව නේද තාම. ඉතිං, ඒ කට්ටිය තමන්ගේ ගුරුතුමා අවුරුදු දහ හතකට පස්සේ ආපහු මේ විදියට ඝාතනය කරන්න ඉඩ දීලා නිස්සද්දව ඉන්නේ මොකෝ කියලා මගීලට තේරෙන්නේ නෑ. සරච්චන්ද්‍ර වගේ උත්තමයෝ ඉපදිලා අවුරුදු 100ක් වෙනකොට මේවා අහන්න වෙන එකනේ පුදුමේ අම්මපා.
මගී

ඇත්ත පුවත් පතේ මගියාගේ කොලම
සැප්තැම්බර් 01, 2013

http://aththa.lk/

“ අපේ ජාතිය, අපේ සාහිත්‍යය, අපේ භාෂාව ඒවා අපේය, ඒවා අපමය, එපමණක් ප්‍රමාණවත් “

බදාදා සටහන
අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත්
අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත්

අලාන් ෆින්කල්ක්‍රෝත් ගේ The Defeat of the Mind * (මනසේ පරාජය) කෘතිය පිළිබඳ සාකච්ඡාවකට සටහන් – දෙවැනි කොටස

ෆින්කල්ක්‍රෝත් තවදුරටත් මෙසේ කියයි:

ජීවගුණය පිළිබඳ අදහස් මුල් බැස ගනියි

ජූලියන් බෙන්ඩා 1926 දී The Treason of the Intellectuals (බුද්ධිමතුන්ගේ ද්‍රෝහීත්වය ) නමැති පොත පළ කළේය. එහි විෂය වූයේ “ලොවට අධ්‍යාපනය දෙන්නන් සතු සදාචාර මතියන් හි මහා විපර්යාසයක් ” යන්නයි. යුරෝපීය බුද්ධිමතුන් සාමුහික ආත්මයේ අද්භූත ගැඹුර පිළිබඳ ගනිමින් සිටි උද්යෝගිමත් උනන්දුව පිළිබඳ බෙන්ඩා කනස්සල්ලට පත්වීය. මනසේ කටයුතු කිරීමට තෝරාගනු ලැබූ අය විශ්වීයවාදය ප්‍රතික්ෂේපකරමින් සහ සුවිශේෂතාවන් උත්කර්ෂයට පමුණුවමින්, එක් ජනකායක් වෙනත් එකකින් වෙනස් කළ ගුණාංග කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් තමන්ගේ ඉපැරණි කැඳවීම (calling) ට ප්‍රහර්ෂයෙන් යුතුව එරෙහි වූ ආකාරය ඔහු විවේචනය කළේය. ශාස්ත්‍රඥයන්ගේ ප්‍රජාවේ තම සමකාලිකයන් සදාකාලික වටිනාකම් ඉහලින් ඔසොවා තැබීම පිළිබඳ තම උනන්දුව අත්හැරදමා තිබූ බව බෙන්ඩා මවිතයෙන් සටහන් කළේය. ඒ වෙනුවට ඔවුන් අනිථිභීතිකාව පිළිබඳ භාවයන් අවුස්සාලමින්, ජාතීන්ට තමන්ටම පමණක් ප්‍රේම කරන්නට සහ ඇළුම් කරන්නට, “අන් සියළු ජාතීන්ට එරෙහිව භාෂාව, කලාව, සාහිත්‍යය, දර්ශනය, ශිෂ්ටාචාරය, ‘සංස්කෘතිය‘ අතින් උත්තරීතර “ ලෙසින් තමන්ම ඉදිරිපත් කරන්නට යැයි කියා සිටිමින් තම දක්ෂතා සහ ගරුනාමය ප්‍රත්‍යන්ත අරමුණු වල සේවය සඳහා පිරිනැමූහ.

සංස්කෘතිය පොදුවේ ගැනීමේ සිට සුවිශේෂව මගේ සංස්කෘතිය දක්වා වන මෙම තත්වාන්තරකරණය නූතන යුගයේ සැබෑ ලකුණ, මානව වර්ගයාගේ සදාචාර ඉතිහාසයට එහි නිශ්චයාත්මක සහ වෙනකකට එහි හිලව් නොකළැකි දායකත්වය වීය. සංස්කෘතිය කලෙක එතුළ මිනිසාගේ අධ්‍යාත්මික සහ නිර්මාණශීලී ජීවිතය වර්ධනය වූ කලාපය වී තිබුණි. දැන් එය මගේ සංස්කෘතිය, මා අයිති ජනයාගේ මානසිකත්වය, මගේ උත්තුංගතම සිතුවිලි සහ මගේ දෛනික පැවැත්මේ සරලතම ඉඟි කා වැදුණු ජීවගුණයක් බවට පත්ව තිබුණි. බෙන්ඩාම පැහැදිළි කළ පරිදි සංස්කෘතිය යන්නේ මෙම දෙවැනි අරුත ජර්මානු රොමෑන්තිකවාදයෙහි මූලයන් තිබුණු එකකි.

ෆින්කල්ක්‍රෝත් ඉහත් සාකච්ඡා කරන පරිදි ජූලියන් බෙන්ඩා බුද්ධිමතුන් එනම් මනසේ කටයුතු කිරීමට තෝරාගනු ලැබූ අයගේ කටයුත්ත ලොවට අධ්‍යාපනය දීම ලෙසින් හඳුනා ගනියි. ඔවුන්ගේ අරමුණ විය යුත්තේ ලෝකය මිස ප්‍රත්‍යන්ත දෑ නොවේ. මානව බුද්ධියට අරමුණ විය යුත්තේ ලෝකය යි. මෙහි ලෝකය යනු විශ්වීය පරිමණ්ඩලය මෙන්ම ප්‍රත්‍යන්ත දෑ ඉක්මවන පොදු ලෝකය යන්නද විය හැකිය. විශ්වීය පරිමණ්ඩලය කෙරෙහි යොමු වන්නට නම් පොදු ලෝකය කෙරෙහි එළඹුම මුල් තැනට ආ යුතුය. විශ්වීයවාදය යටකොට සුවිශේෂතාව ප්‍රහර්ශයට නඟන තැන උනන්දුව ඇත්තේ මානවයන් සමූහයක් වශයෙන් එක් කරන නොව ඔවුන් එකිනෙකාගෙන් වෙන් කරන ගුණාංග පිළිබඳය. සදාකාලික වටිනාකම් යනු කාලයෙන් හා අවකාශයෙන් සීමා නොවී සදහටම මිනිසුන් අතර පවත්නා වටිනාකම් වෙයි. ඒවා පැවතිය හැක්කේ විශ්වීය මට්ටමෙන් පමණි. එක් ජන කොටසකට හෝ කිහිපයකට සදාකාලික විය නොහැකි හෙයිනි. සදාකාලය යනු එක් ජන කොටසක් හෝ කිහිපයක ජීවන කාලය ඉක්මවා පවතින්නක් වන හෙයිනි.

අන් ජාතීන්ට එරෙහිව තමන් උත්තරීතරයැයි කියා පෑමෙහි පමණක් පලක් නොමැත්තේ එය විශ්විය තලයෙහි ඇගයීමට ලක් නොවන තාක් කල් එය හුදෙක් කියා පෑමක් පමණක් වන හෙයිනි. තමන් උත්තරීතරයැයි කියා පෑමෙහි නිශේධනාත්මක අරුතින් වුව විශ්විය තලයේ පැවැත්ම පිළිගැනීමක් ගම්‍ය වෙයි.

ෆින්කල්ක්‍රෝත් තර්ක කරන පරිදි සම්ප්‍රදායිකව සංස්කෘතිය යන්නේ හරය තිබී ඇත්තේ එය ‘මිනිසාගේ අධ්‍යාත්මික සහ නිර්මාණශීලී ජීවිතය වර්ධනය වූ කලාපය‘ යන අදහසෙහි ය. එසේ නොමැතිව මිනිසා සිටින තත්වය ප්‍රකාශයට පත්වන ස්වරූපය ලෙසින් ගැනීමෙහි නොවේ.

බෙන්ඩා සටහන් කරන්නේ යුරෝපීය සමාජයේ සිදුවෙමින් පැවැති චින්තන විපර්යාසයක් සමාජීය වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත්වූ සංසිද්ධියක් පිළිබඳය.

The Defeat of the Mind (මනසේ පරාජය)
The Defeat of the Mind (මනසේ පරාජය)

ෆින්කල්ක්‍රෝත් යළි මෙසේ කියයි:
Volksgesit (ෆොල්ක්ස්ගයිස්ට්) නැතහොත් ජනයාගේ ජීවගුණය පිළිබඳ සංකල්පය පළමුවරට ප්‍රාදූර්භූතවූයේ හර්ඩර් (Herder) ගේ අදහස්වලය. මොන්ටෙස්කියු ගේ අදහසක් රැඩිකල්කරණයට ලක් කරමින් හර්ඩර් කියා සිටියේ ඉතාමත් උච්ඡ සිට ඉතාමත් නිහතමාන දක්වා සියලු ජාතීන් සතුව එකක් අනෙකට අතුරුමාරු කළ නොහැකි සත්තාවේ අද්විතීය ආකාරයක් තිබුණු බවයි. හර්ඩර් ට අනුව ජාතික සීමාවන් ඉක්මවා යන සියළු නීතිමය, සෞන්දර්යාත්මක හෝ සදාචාරමය වටිනාකම් වලට තම ස්වෛරීභාවය අහිමි වී තිබුණි.ෆින්කල්ක්‍රෝත් ඉහත දක්වන පරිදි හර්ඩර් මෙලෙස ප්‍රකාශ කරන්නේ ජාතිකවාදයේ ආගමනයයි. ඒ අනුව ජාතීන් අතර උසස් කම අතින් වෙනස් කම් තිබිය හැකි වුවද ඒවා හැම එකක්ම අද්වීතිය ය. ජාතික සීමාවන් ඉක්මවා යන කිසිදු වටිනාකමක් නොමැති නම් ජාතීන් අතර උසස්කම් පිළිබඳ විනිශ්චයක් කිරීමද නොහැකි ය. Continue reading “ අපේ ජාතිය, අපේ සාහිත්‍යය, අපේ භාෂාව ඒවා අපේය, ඒවා අපමය, එපමණක් ප්‍රමාණවත් “